Thứ năm, 06/11/2025 - 05:58
Trước hết cần khẳng định: Không quá lời khi coi dối trá là hiểm họa đối với đất nước, bởi khi “bệnh" này phổ biến trong đội ngũ công quyền, khi cấp dưới “vô tư” nói dối cấp trên mà không thấy ngượng, thậm chí còn được coi là chuyện thường-thì không chỉ sự thật bị bóp méo, cấp trên không nắm được thực trạng, bản chất vấn đề để có quyết sách đúng, mà niềm tin của nhân dân, của quần chúng vào chế độ cũng bị xói mòn nghiêm trọng. Giả dối vừa là biểu hiện của sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vừa là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”...
1. Vô tư... dối trá là thực tế khá phổ biến, diễn ra từ lâu trong nhiều cơ quan, đơn vị công mà có lẽ ai cũng biết. Nghiêm túc và mô phạm, phải mẫu mực làm gương cho học sinh như ngành giáo dục mà nhiều thầy, cô giáo vẫn “vô tư” dối cấp trên (thậm chí trước học sinh và các phụ huynh) khi cố tình nâng điểm và “lờ đi” những vi phạm, khuyết điểm của trường, của lớp vì sợ mất thành tích. Thế hệ trẻ đã hình thành "văn hóa" dối trá từ chính học đường!
Ở các cơ quan, đơn vị, địa phương, khi báo cáo, tổng kết hoặc cấp trên đến kiểm tra thì đa số đều quán triệt tinh thần “đẹp đẽ phô ra, xấu xa đậy lại”. Ai phát biểu thẳng thắn, báo cáo đúng sự thật thì bị coi là bất thường, bị chê trách là dại dột, “tự bôi mỡ vào người cho kiến đốt”(!) Cán bộ nào khéo che giấu khuyết điểm của tập thể, nói hoặc viết báo cáo “tô hồng” thành tích của đơn vị, thì lại được khen (?)
 |
Rồi sự dối trá trong các lĩnh vực, công việc cũng ngang nhiên diễn ra, khiến nhiều cán bộ, đảng viên và quần chúng chỉ biết lắc đầu ngao ngán, như: Công trình phúc lợi chưa hoàn thành đã vội tổ chức cắt băng khánh thành; cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số còn quá nhiều hạn chế, vướng mắc, nhưng báo cáo đã đạt kết quả cao; công tác xóa đói, giảm nghèo, phổ cập giáo dục, giải ngân vốn đầu tư công, tăng trưởng kinh tế... và cả thực hiện quy chế dân chủ cơ sở-không ít nơi chỉ tốt đẹp... ở trên giấy và phát biểu của cán bộ!
Ngày 3-11 vừa qua, khi Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thống kê, đại biểu Quản Minh Cường (đoàn Cao Bằng) phản ánh thực tế "số liệu đầu vào đang có vấn đề" và nêu nhiều dẫn chứng, trong đó có ví dụ: Báo cáo khai thác khách du lịch tại thác Bản Giốc là 3 triệu lượt khách/năm, nhưng báo cáo thu vé chỉ vài chục nghìn khách/năm. Không biết tin vào báo cáo nào?
Còn bao chuyện dối trá mà trong khuôn khổ bài báo này không thể kể hết. Từ nói dối, báo cáo “tô hồng” không đúng thực tế, đến làm dối để tư lợi, tham nhũng, tiêu cực là rất gần. Không có gì qua được “tai, mắt nhân dân”, vì thế, quần chúng không "tâm phục, khẩu phục", dần mất niềm tin vào sự trung thực của cán bộ và cấp ủy, chính quyền. Đây là điều nguy hiểm nhất vì cổ nhân đã đúc rút “mất niềm tin là mất tất cả”! Chưa kể, hệ lụy của thói dối trá còn là các quyết sách sẽ không sát thực, kém hiệu quả do bị cung cấp thông tin sai; làm băng hoại đạo đức công vụ, khiến đội ngũ trì trệ, không dám đổi mới, sáng tạo vì “nói thật thì sợ mất lòng”...
2. “Bệnh dối trá” hiểm họa khôn lường! Vì thế, muốn trị bệnh này, trước hết cần phải nhận thức rõ sự nguy hại của nó, nhìn thẳng vào nguyên nhân gây ra và quyết tâm “tuyên chiến” bằng những biện pháp quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả.
Phải chăng, nạn dối trá được bắt nguồn từ “bệnh thành tích”: Khi thi đua-khen thưởng vẫn nặng về hình thức, không đánh giá thực chất, không phân minh "công to bù lỗi nhỏ"; khi những bản báo cáo “đẹp” được xem là điều kiện tiên quyết để được xem xét, được khen; khi những hạn chế, khuyết điểm dù được tập thể, cá nhân thẳng thắn tự nhận và quyết tâm khắc phục, sửa chữa nhưng vẫn bị loại khỏi danh sách khen thưởng, thậm chí còn lấy đó làm ví dụ để “bêu dương”, vùi dập... thì ai dại gì nói thật?
Phải chăng, vì không ít vị cán bộ cấp trên thích tâng bốc, khen nịnh hơn những lời nói thật, thậm chí còn thâm thù, trù dập người nói thẳng thật, nên dối trá càng được đà “lên ngôi”, rồi trở thành “kinh nghiệm”, “nghệ thuật sống” và nhiều người cố gắng học tập?
Phải chăng, nhiều cán bộ cấp trên biết thừa cấp dưới “làm láo nháo, báo cáo hay” nhưng chẳng nhíu mày, không chất vấn, tra hỏi; bởi đã cùng một giuộc, sợ ảnh hưởng đến thành tích chung và uy tín của chính mình, thậm chí bị “miếng thịt bịt miệng”?
Phải chăng, vì không ít cán bộ cấp trên thích thể hiện, thích "hoành tráng" nên đưa ra các mục tiêu, chỉ đạo, yêu cầu vượt quá khả năng, cấp dưới không thể thực hiện được và cũng không dám phản biện, nên đành nói dối để đối phó?
Còn nhiều nguyên nhân nữa dẫn đến “bệnh dối trá”, nhưng không thể không nhắc đến trách nhiệm của các cơ quan có chức năng thanh tra, kiểm tra, giám sát. Sự “thông cảm”, thỏa hiệp, bỏ qua... ở khâu lẽ ra phải có trách nhiệm thường xuyên và cuối cùng với yêu cầu công minh, chính xác, nghiêm túc này, khiến “virus” dối trá càng được đà... phát triển.
Để chữa trị dứt điểm “bệnh dối trá”, phải khôi phục vị trí xứng đáng cho sự trung thực; quyết liệt triển khai những giải pháp “điều trị” tận gốc những nguyên nhân gây ra “bệnh” nguy hiểm này.
Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” viết năm 1947, Bác Hồ đã chỉ rõ: “Nơi nào sai lầm, ai sai lầm, thì lập tức sửa chữa. Kiên quyết chống thói nể nang và che giấu”. Đảng ta cũng yêu cầu: “Nhìn thẳng vào sự thật, nói đúng sự thật, đánh giá đúng sự thật” và gần đây còn có cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới, sáng tạo và dám hành động vì lợi ích chung. Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã nhiều lần chỉ đạo phải nói thẳng, đánh giá đúng thực tế vì có như thế mới sửa được những tồn tại, hạn chế... Thế nên không thể để “bệnh dối trá” tiếp tục tồn tại gây nguy hại cho đất nước, làm mất niềm tin của nhân dân vào chế độ ta và là cái cớ để các thế lực thù địch lợi dụng chống phá.
Nhận xét này đã bị tác giả xóa.
Trả lờiXóaĐọc bài viết, tôi trăn trở nhất với câu hỏi về nguyên nhân của nạn dối trá. Phải thừa nhận rằng "bệnh thành tích" chính là mảnh đất màu mỡ nhất để virus dối trá ký sinh và phát triển. Trong nhiều năm qua, hệ thống thi đua - khen thưởng của chúng ta đôi khi còn nặng về hình thức. Khi những bản báo cáo "đẹp như mơ" được dùng làm thước đo duy nhất để thăng tiến, còn những đơn vị thẳng thắn thừa nhận khuyết điểm lại bị cắt thi đua, vùi dập, thì vô hình trung chúng ta đang tự ép cấp dưới phải nói dối để "an thân".
Trả lờiXóaĐáng buồn hơn khi sự dối trá này lại xuất hiện ngay trong ngành giáo dục – nơi lẽ ra phải là biểu tượng của sự mô phạm. Khi thầy cô nâng điểm để lấy thành tích cho trường, chúng ta đang gián tiếp dạy cho thế hệ tương lai rằng dối trá là con đường ngắn nhất để đạt được mục đích. Một thế hệ hình thành "văn hóa dối trá" từ ghế nhà trường sẽ là một thảm họa cho sự phát triển bền vững của đất nước trong tương lai.
Để chữa trị, chúng ta cần thay đổi tư duy quản lý. Cấp trên phải là người nêu gương, phải đủ bản lĩnh để nghe lời nói thẳng và đủ sáng suốt để không bị những lời tâng bốc nịnh hót làm mờ mắt. Cần kiên quyết loại bỏ kiểu tư duy "đẹp đẽ phô ra, xấu xa đậy lại". Thay vào đó, phải có cơ chế khen thưởng cho những tập thể dám nhìn thẳng vào sự thật để sửa đổi. Chỉ khi chúng ta dũng cảm đối diện với những yếu kém, chúng ta mới có cơ hội để thực sự tiến bộ.
Bài viết đã đưa ra những dẫn chứng rất thuyết phục về sự sai lệch giữa con số báo cáo và thực tế, điển hình như ví dụ về lượt khách du lịch tại thác Bản Giốc. Đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho các cơ quan chức năng, đặc biệt là công tác thanh tra, kiểm tra. Tại sao cấp dưới dối trá mà cấp trên không biết, hoặc biết nhưng vẫn "nhắm mắt làm ngơ"? Câu trả lời có lẽ nằm ở sự thỏa hiệp, nể nang hoặc chính cấp trên cũng sợ ảnh hưởng đến uy tín của mình nên đã trở thành "đồng lõa" với dối trá.
Trả lờiXóaTôi rất tâm đắc với chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc phải nói thẳng, đánh giá đúng thực tế. Đây chính là mệnh lệnh để toàn hệ thống chính trị vào cuộc "lọc máu", loại bỏ những cán bộ thoái hóa, biến chất, chuyên làm giả, báo cáo láo. Chúng ta cần ứng dụng công nghệ số và công khai minh bạch dữ liệu để "số hóa" sự trung thực, giảm bớt sự can thiệp chủ quan của con người vào các bản báo cáo thành tích. Khi mọi thứ được phơi bày dưới sự giám sát của nhân dân và công nghệ, thói dối trá sẽ không còn đất diễn.
Cuối cùng, cuộc chiến chống dối trá phải gắn liền với cuộc đấu tranh chống suy thoái tư tưởng chính trị và "tự diễn biến". Dối trá chính là bước đệm dẫn đến tham nhũng và tiêu cực. Nếu không quyết liệt ngăn chặn từ sớm, từ xa, hiểm họa này sẽ làm băng hoại đạo đức công vụ và kéo lùi sự phát triển của dân tộc. Đã đến lúc chúng ta phải coi sự trung thực là một tiêu chuẩn đạo đức tối thượng của người cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.
Bài viết đã phản ánh một thực trạng hết sức nhức nhối nhưng rất thẳng thắn và cần thiết. Coi dối trá là một "hiểm họa quốc gia" hoàn toàn không phải là cách nói quá lời. Khi sự dối trá len lỏi vào đội ngũ công quyền, nó không chỉ đơn thuần là vấn đề đạo đức cá nhân mà đã trở thành một căn bệnh hệ thống, đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của chế độ. Điều đáng lo ngại nhất mà tác giả chỉ ra chính là sự "vô tư dối trá" – khi con người ta làm sai mà không còn biết ngượng ngùng, coi việc "tô hồng" báo cáo là một kỹ năng sinh tồn.
Trả lờiXóaHệ lụy của việc này là vô cùng khủng khiếp. Khi thông tin đầu vào bị sai lệch, các quyết sách chiến lược của cấp trên sẽ trở nên xa rời thực tiễn, thậm chí là phản tác dụng. Nguy hiểm hơn, niềm tin của nhân dân – tài sản quý giá nhất của Đảng – sẽ bị xói mòn. Người dân luôn có "tai mắt" ở khắp nơi, họ biết rõ thực tế diễn ra như thế nào. Khi thấy cán bộ "nói một đằng làm một nẻo", sự bất mãn sẽ nảy sinh, tạo kẽ hở cho các thế lực thù địch lợi dụng để kích động, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Tôi rất đồng tình với nhận định rằng mất niềm tin là mất tất cả. Để trị dứt điểm căn bệnh này, không thể chỉ dừng lại ở những lời kêu gọi suông. Chúng ta cần một cơ chế bảo vệ những người dám nói thật, dù sự thật đó có "chát chúa" hay làm mất lòng cấp trên. Chỉ khi sự trung thực được đặt đúng vị trí trang trọng của nó và trở thành tiêu chí hàng đầu để đánh giá cán bộ, chúng ta mới có thể xây dựng được một bộ máy liêm chính, vì dân.