Thứ năm, 15/01/2026 - 05:50
HUY QUANG
Rỉ tai là một hành động giao tiếp, thể hiện sự thân mật, kín đáo giữa người nói và người nghe. Trong sinh hoạt đời thường thì việc rỉ tai nhau là bình thường. Tuy nhiên, với việc công, nhất là những việc liên quan đến pháp luật, chính trị, thì rỉ tai lại là hiểm họa nếu nội dung trao đổi trái pháp luật và đạo đức, không đúng quy định của Đảng, Nhà nước, cơ quan, tổ chức. Thực tế cho thấy, đây là tình trạng rất đáng báo động, một trong các biểu hiện của suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; nguyên nhân gây “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” và mất đoàn kết nội bộ.
Những năm qua đã có rất nhiều chuyện rỉ tai gây hậu quả nghiêm trọng, thậm chí đặc biệt nghiêm trọng. Trong đó, phổ biến nhất là tình trạng rỉ tai bàn những việc phi pháp, như: Muốn được việc thì phải "bôi trơn", phải gặp, phải chạy chỗ này, chỗ kia; cấp trên rỉ tai cấp dưới phải tạo ra “cơ chế ngầm” để “làm luật” nhằm vụ lợi (như vụ một số cán bộ Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế đặt ra “cơ chế ngầm” mỗi hồ sơ của doanh nghiệp phải nộp vài triệu đồng mới được ký duyệt; rồi “cơ chế ngầm” trong ngành đăng kiểm phương tiện vận tải đã và đang bị xử lý, là những ví dụ điển hình).
![]() |
Hiện tượng cấp trên rỉ tai cấp dưới (trực tiếp hoặc thông qua phu nhân, trợ lý, lái xe...) để chỉ đạo làm sai, không đúng quy định... cũng không phải hiếm. Trong đó, phổ biến nhất là rỉ tai yêu cầu quan tâm tuyển dụng, cất nhắc, bổ nhiệm những người thân quen, cánh hẩu và yêu cầu “tạo điều kiện” cho công ty “sân sau” trúng thầu. Hầu hết cấp dưới buộc phải nghe lời cấp trên rỉ tai, từ đó dẫn đến làm sai, vi phạm pháp luật, nội bộ cơ quan mất đoàn kết, gây dư luận xấu; những người tốt và doanh nghiệp làm ăn đàng hoàng bị mất cơ hội thì chán nản, phát sinh tư tưởng, hành vi tiêu cực...
Rỉ tai truyền đạt những thông tin xấu độc, suy diễn không đúng sự thật do các đối tượng bất mãn, phản động đăng trên mạng xã hội cũng là thực trạng rất đáng báo động vì nó diễn ra thường xuyên và phổ biến, ở nhiều đối tượng, gây tâm lý hoang mang, dao động, ngờ vực, dễ dẫn đến “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Hằng ngày, chúng ta thường thấy ở các quán nước, bên bàn trà, thậm chí ngay trong các cuộc họp vẫn có người rỉ tai nhau về những thông tin xuyên tạc, suy diễn, dùng “thuyết âm mưu” tung lên mạng xã hội chuyện “thâm cung bí sử”, đấu đá, sắp xếp nhân sự lãnh đạo cấp cao... Dù những “tin bẩn” này không có cơ sở nào chứng minh, do đối tượng xấu tung ra nhằm thực hiện mưu đồ chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ ta, nhưng nó lại lan rất nhanh qua hình thức rỉ tai, gây nguy hại khôn lường: Phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, làm suy yếu “thế trận lòng dân”, khiến những người thiếu hiểu biết hoặc bản lĩnh không vững vàng dễ bị lừa gạt, từ đó mất niềm tin vào Đảng, Nhà nước, đường lối xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Rỉ tai về những việc nội bộ của từng cơ quan, tổ chức cũng diễn ra khá phổ biến và đó là nguyên nhân hàng đầu gây mất đoàn kết, thậm chí còn hình thành những phe nhóm ngầm “chơi xấu”, đấu đá nhau. Không ít cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức biết cấp trên hoặc đồng nghiệp có sai lầm, khuyết điểm nhưng không thẳng thắn, chân thành góp ý riêng hoặc có ý kiến trong giao ban, sinh hoạt cơ quan, mà chỉ rỉ tai nhau, xì xào bàn tán; nhiều thông tin không đúng, chỉ là nghe nói hoặc tự suy diễn, đồn thổi cũng được lan tỏa thông qua... rỉ tai. Hệ lụy là không ít cán bộ, nhân viên tốt bị hiểu sai, bị mất uy tín, mất phiếu tín nhiệm; một số người chưa tốt lại được đánh giá cao; cán bộ có sai lầm, khuyết điểm không được thẳng thắn góp ý, phê bình mà toàn được nịnh khen nên ngày càng trượt ngã, vi phạm nghiêm trọng...
Còn rất nhiều chuyện rỉ tai gây nguy hại cho từng cơ quan, tổ chức nói riêng và cho Đảng, Nhà nước nói chung mà chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận và kiên quyết đấu tranh, phê phán.
Về phương diện tổ chức, Đảng ta đã chỉ rõ những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ, cần phải đấu tranh loại trừ; đồng thời đã ban hành quy định về những điều đảng viên không được làm. Trong đó, nghiêm cấm tuyên truyền, tán phát thông tin, tài liệu dưới mọi hình thức để truyền bá những thông tin, quan điểm trái với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nói trong hội nghị khác, nói ngoài hội nghị khác...
Về phương diện đạo đức, việc rỉ tai bàn những việc sai trái là không đàng hoàng và trong nhiều trường hợp còn thể hiện sự vụ lợi, cơ hội, thậm chí hèn hạ, nhất là khi phe nhóm, cánh hẩu bàn nhau làm những việc gây hại cho tổ chức và người khác.
Về phương diện pháp lý thì rỉ tai không phải hành vi vi phạm, nhưng nếu nội dung trao đổi trái pháp luật, gây hậu quả xấu và đủ các yếu tố cấu thành tội phạm thì sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Để phòng, chống rỉ tai tiêu cực, mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức cần nâng cao bản lĩnh chính trị, giữ vững nguyên tắc sinh hoạt Đảng và tuân thủ pháp luật, nội quy của tổ chức, nói và làm theo đúng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời đấu tranh, phản biện thẳng thắn, công khai, đúng nơi, đúng chỗ. Mỗi tổ chức cần phát huy dân chủ, công khai, minh bạch trong công tác lãnh đạo, quản lý; kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các trường hợp rỉ tai những nội dung trái pháp luật và quy định của tổ chức, lợi dụng rỉ tai để thao túng, trục lợi, gây mất đoàn kết nội bộ.

Bài viết đã bóc trần một thực trạng tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng lại mang sức công phá ghê gớm đối với sự ổn định của mỗi tổ chức: vấn nạn "rỉ tai" tiêu cực. Trong sinh hoạt đời thường, rỉ tai có thể là sự thân mật, nhưng trong môi trường công vụ và chính trị, nó lại trở thành "mầm mống" của sự tha hóa. Khi những chỉ đạo không bằng văn bản, những "cơ chế ngầm" hay việc cất nhắc "cánh hẩu" được truyền đạt qua hình thức rỉ tai, đó chính là lúc kỷ cương phép nước bị xem thường. Đây chính là biểu hiện rõ nét của sự suy thoái đạo đức, lối sống, nơi mà lợi ích nhóm và sự vụ lợi cá nhân được đặt lên trên lợi ích chung của tập thể.
Trả lờiXóaĐáng báo động hơn, rỉ tai còn là "mảnh đất màu mỡ" cho những thông tin xấu độc, xuyên tạc về công tác nhân sự cấp cao hay những câu chuyện "thâm cung bí sử" phát tán. Những thông tin không kiểm chứng này khi được rỉ tai qua bàn trà, quán nước sẽ tạo ra những cơn "sóng ngầm" ngờ vực, làm lung lạc bản lĩnh của những người thiếu thông tin nền. Hệ lụy là niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước bị bào mòn, khối đại đoàn kết bị rạn nứt từ chính những lời đồn thổi vô căn cứ. Nếu không tỉnh táo nhận diện, chúng ta vô tình trở thành mắt xích tiếp tay cho các thế lực thù địch thực hiện mưu đồ "tự diễn biến", "tự chuyển hóa".
Để ngăn chặn "dịch bệnh" rỉ tai này, giải pháp căn cơ nhất chính là tinh thần thẳng thắn và tính công khai, minh bạch. Thay vì xì xào bàn tán sau lưng, mỗi cán bộ, đảng viên cần dũng cảm đấu tranh, phê bình ngay trong các buổi sinh hoạt Đảng và hội nghị cơ quan. Một môi trường làm việc dân chủ, thượng tôn pháp luật sẽ không còn chỗ cho những "cơ chế ngầm" hay những phe nhóm trục lợi. Chúng ta cần hiểu rằng, im lặng trước những lời rỉ tai sai trái cũng là một hình thức thỏa hiệp với cái xấu, gây hại trực tiếp đến sự phát triển bền vững của quốc gia.
Bài viết đã đưa ra những dẫn chứng rất đau xót về hậu quả của việc rỉ tai trong các vụ án tham nhũng, tiêu cực gần đây như ở ngành y tế hay đăng kiểm. Việc cấp trên rỉ tai cấp dưới để thiết lập các "luật chơi riêng" không chỉ là vi phạm pháp luật mà còn là sự hèn hạ về phương diện đạo đức. Nó biến bộ máy công quyền thành công cụ trục lợi cá nhân, làm mất đi cơ hội của những doanh nghiệp chân chính và những cán bộ có năng lực. Khi "rỉ tai" trở thành một phương thức điều hành chính thức trong bóng tối, niềm tin vào sự công bằng xã hội sẽ bị tổn thương nghiêm trọng.
Trả lờiXóaSự nguy hiểm của rỉ tai còn nằm ở chỗ nó triệt tiêu tinh thần đấu tranh tự phê bình và phê bình. Thay vì góp ý chân thành để đồng nghiệp sửa đổi, nhiều người lại chọn cách rỉ tai để nói xấu, hạ bệ uy tín nhau, tạo ra bầu không khí nghi kỵ, chia rẽ trong nội bộ. Những người tốt bị cô lập, còn những kẻ xu nịnh lại được đề bạt nhờ vào mạng lưới "rỉ tai" chằng chịt. Thực tế này cho thấy, rỉ tai chính là một loại "vũ khí mềm" nhưng cực kỳ độc hại, có thể phá hủy một tổ chức từ bên trong nhanh hơn bất kỳ sự tấn công trực diện nào.
Để phòng chống rỉ tai tiêu cực, thiết nghĩ cần phải siết chặt kỷ luật phát ngôn và thực hiện nghiêm quy định về những điều đảng viên không được làm. Mỗi cá nhân cần tự xây dựng cho mình một "màng lọc" tư duy sắc bén, biết từ chối và phản bác những thông tin độc hại ngay khi chúng vừa được rỉ tai. Đồng thời, tổ chức Đảng các cấp cần tạo ra cơ chế bảo vệ những người thẳng thắn đấu tranh chống lại các biểu hiện "nói ngoài hội nghị khác, nói trong hội nghị khác". Chỉ khi sự thật được đưa ra ánh sáng, bóng tối của những âm mưu rỉ tai mới thực sự bị đẩy lùi.
Trong kỷ nguyên thông tin hiện nay, hình thức rỉ tai đã biến tướng một cách tinh vi khi kết hợp với các "thuyết âm mưu" trên mạng xã hội. Bài viết đã cảnh báo rất đúng về việc các đối tượng bất mãn lợi dụng kẽ hở thông tin để tung ra những tin đồn về "đấu đá nội bộ" hay "sắp xếp nhân sự" nhằm gây hoang mang dư luận. Những kẻ rỉ tai này thường đánh vào sự tò mò của đám đông, biến những suy diễn chủ quan thành "sự thật" qua miệng người này, tai người khác. Nếu không có bản lĩnh chính trị vững vàng, người nghe rất dễ bị cuốn vào vòng xoáy hoài nghi, dẫn đến mất phương hướng chính trị.
Trả lờiXóaVề phương diện pháp lý, dù rỉ tai khó bị xử lý trực tiếp như các văn bản sai phạm, nhưng nếu nó dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về an ninh quốc gia hay trật tự xã hội thì người tung tin vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Chúng ta cần hiểu rằng, rỉ tai về những việc trái đạo đức và pháp luật không bao giờ là hành động đàng hoàng. Đó là biểu hiện của lối sống cơ hội, né tránh trách nhiệm và thiếu tính xây dựng. Những người thường xuyên rỉ tai thông tin xấu độc thực chất đang tự hạ thấp nhân cách và danh dự của chính mình trước tập thể.
Giải pháp lâu dài để xây dựng một "thế trận lòng dân" vững chắc trước vấn nạn này chính là tăng cường công tác thông tin chính thống. Khi các chủ trương, chính sách được công khai kịp thời, minh bạch, thì "khoảng trống thông tin" – nơi tin đồn rỉ tai sinh sôi – sẽ bị thu hẹp lại. Mỗi công dân yêu nước cần rèn luyện thói quen kiểm chứng thông tin, không tin vào những lời đồn thổi vô căn cứ. Hãy biến mỗi cuộc trò chuyện thành không gian của những giá trị tích cực, góp ý thẳng thắn để cùng nhau tiến bộ, thay vì trở thành mắt xích của những trò rỉ tai độc hại, gây hại cho Đảng và Nhà nước.