Cuộc "xâm lăng mềm" nhằm biến Việt Nam thành "thuộc địa văn hóa" trong thời đại số - Bài 2: Không để các thế lực thù địch dùng văn hóa làm vũ khí

Chủ nhật, 26/04/2026 - 07:00

 NGUYỄN HÒA

Đã có nhiều cảnh báo về nguy cơ xâm lăng văn hóa: Một khi sản phẩm văn hóa trở thành vũ khí trong tay các thế lực muốn xâm lăng, thì sự nguy hiểm tăng lên gấp bội.

Phá hoại nền tảng tư tưởng từ gốc

Nhà sử học người Israel - Yuval Noah Harari từng đưa ra cảnh báo: Các sản phẩm văn hóa thông qua nhiều con đường khác nhau, nhất là internet, mạng xã hội, đang là một vùng đất tự do và vô luật làm xói mòn chủ quyền quốc gia, phớt lờ các biên giới, phá hủy quyền riêng tư và đem lại mối đe dọa an ninh toàn cầu có thể nói là đáng sợ nhất.

Thực thế đang cho thấy, hiện các thế lực thù địch đã dùng mọi thủ đoạn để hạ thấp giá trị di sản văn hóa; tấn công vào đạo đức, lối sống và thuần phong mỹ tục dân tộc. Khi phá hoại văn hóa tới tận gốc rễ, chúng kích động tư tưởng để phá hoại nền tảng tư tưởng của dân tộc, của Đảng từ gốc; tấn công trực tiếp vào nền tảng tinh thần, bản lĩnh và cốt cách của con người Việt Nam.

Ở mức độ sâu hơn, các thế lực thù địch tung ra luận điệu văn hóa phải tách khỏi chính trị. Văn hóa chỉ là những hoạt động thuần túy về nghệ thuật, giải trí, tín ngưỡng... Chúng xoáy sâu vào những biểu hiện tiêu cực, những vi phạm của một số cán bộ, đảng viên, làm lung lay niềm tin của nhân dân vào Đảng; chúng ca tụng, cổ xúy những giá trị phương Tây, cổ vũ cho luận điệu nhân quyền cao hơn chủ quyền, lợi ích cá nhân mới là tất cả, luôn cao hơn lợi ích cộng đồng, quốc gia, chẳng có sự hy sinh nào hết...

Các nghệ nhân lớn tuổi truyền nghề vẽ sáp ong trên vải - một nghề thủ công truyền thống lâu đời, mang đậm bản sắc văn hóa của Mông cho thế hệ trẻ.

Bộ Công an Việt Nam cho biết, Việt Nam có khoảng 75 triệu người dùng internet (chiếm 75% dân số). Trung bình thời gian sử dụng internet của người Việt Nam gần 7 tiếng/ngày và hầu hết đều sử dụng các nền tảng có liên quan đến truyền thông xã hội, đặc biệt là mạng xã hội. Ấy vậy mà nhiều sản phẩm văn hóa xuyên quốc gia, không phù hợp với văn hóa Việt Nam, thậm chí có cả những sản phẩm “độc hại” lại tới với thế hệ trẻ Việt Nam qua mạng xã hội. Mục đích xâm lăng văn hóa trên không gian mạng của các thế lực thù địch là rất rõ ràng.

Các chiến sĩ trẻ ở đảo Sinh Tồn được người dân yêu quý, tin tưởng.

Vì thế, các thế lực thù địch triệt để lợi dụng không gian mạng để tán phát các nguồn thông tin xấu độc, ngôn từ thô tục, nội dung phản cảm, soi mói, xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân; xuyên tạc sự thật lịch sử, phủ nhận Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chống phá đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; bịa đặt, vu cáo, bôi nhọ các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, Quân đội, Công an và gây chia rẽ đoàn kết nội bộ, đoàn kết dân tộc, tôn giáo, đe dọa an ninh quốc gia.

Nhiều thông tin mang tính kích động biểu tình, phá rối an ninh trật tự với ý đồ gây bất ổn tình hình chính trị trong nước, tạo tâm lý “bất tuân dân sự”, làn sóng đối đầu giữa người dân và chính quyền, sẵn sàng phản đối các chính sách, pháp luật, tập dượt cho “cách mạng màu”, “cách mạng đường phố” dưới danh nghĩa “bảo vệ môi trường”, “bảo vệ cây xanh”, “môi trường biển”, quyền con người.

Chúng phát tán nhiều thông tin bịa đặt, giật tít, câu view, mê tín dị đoan về khám phá tâm linh, khai quật mộ vi phạm chuẩn mực đạo đức, văn hóa, thuần phong mỹ tục; kích động đồi trụy, phô trương lối sống giang hồ trên không gian mạng, thường xuyên sản xuất, phát tán video clip, hình ảnh có nội dung cổ xúy bạo lực, giọng điệu, ngôn từ tục tĩu...; gây ra tác động tiêu cực đến tình hình tư tưởng, dư luận xã hội, gây nghi ngờ, gieo rắc sự hoang mang, dao động, làm giảm sút lòng tin của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Với mỗi cán bộ từ đất liền ra thăm các đảo thuộc đặc khu Trường Sa, món quà được tặng lại là những lá cờ đã từng tung bay nơi địa đầu Tổ quốc luôn là kỷ vật thiêng liêng nhất.

Hệ lụy của thông tin xấu độc ảnh hưởng rất lớn đến chính trị, kinh tế, an ninh, quốc phòng; có nguy cơ dẫn đến mất phương hướng lựa chọn các giá trị, lối sống và niềm tin, đạo đức, nhân cách của cá nhân và cộng đồng xã hội, đánh mất bản sắc và giá trị văn hóa dân tộc.

Tâm lý sùng ngoại, mảnh đất màu mỡ để sản phẩm văn hóa ngoại lai "ăn bám"

Đáng chú ý, thời gian gần đây, các thế lực thù địch, tổ chức phản động lưu vong còn tích cực tổ chức các cuộc thi, sáng tác và tán phát nhiều tài liệu có nội dung xấu độc dưới dạng ấn phẩm lịch sử, văn học nghệ thuật, tạo những nơi lưu trữ tán phát tài liệu xấu độc công khai trên không gian mạng để mọi người tự cập nhật, đăng tải, nghiên cứu. Những biểu hiện nguy hiểm ấy đang bào mòn chất văn hóa Việt, khiến nhiều người đang dần quên đi những giá trị cốt lõi của văn hóa dân tộc, quên đi mình thực sự là ai.

Thật nguy hiểm khi hàng triệu người đang không nhận ra mình dần bị đồng hóa văn hóa theo “kế hoạch” đã được tính toán của các nước lớn, các nước phương Tây thông qua chiến lược “diễn biến hòa bình”. Làn sóng xâm lăng văn hóa, ở một góc độ nào đó, đã chứng minh nó vô cùng nguy hiểm. Nhìn các sản phẩm văn hóa ngoại đang lan tràn vẫn có đất sống và ít nhiều chi phối là đủ biết.

Khi đi lễ nhà thờ, mỗi giáo dân (ở Gia Lai) sẽ mang theo một chút gạo để chia sẻ với những người còn khó khăn hơn mình.

Những cảnh báo đã được đưa ra, giá trị văn hóa Việt Nam đã và đang bị thay đổi trong đời sống hằng ngày ở từng con người, mỗi gia đình, khi những yếu tố văn hóa ngoại lai được tiếp thu không chọn lọc, phân tích và bỏ đi những cái xấu, cái không phù hợp, khiến nhiều người đang tự mình tan ra, dần mất bản sắc văn hóa dân tộc, bị đồng hóa văn hóa.

PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội đã nghiên cứu rất kỹ vấn đề trên và khẳng định: Tâm lý sùng ngoại, muốn chứng minh mình tiên phong trong xu hướng khiến nhiều người, trong đó có giới trẻ Việt Nam, tiếp thu văn hóa nước ngoài một cách dễ dãi.

Việc bắt chước những trào lưu như thần tượng thái quá các ngôi sao; sử dụng ngôn ngữ nước ngoài vô tội vạ... đã gây ra những hậu quả hết sức tai hại, hình thành nên những nhận thức mới, thói quen mới, tạo ra những định hướng giá trị xa lạ với văn hóa truyền thống, có nguy cơ trở thành những bản sao của văn hóa nước ngoài. Điều đó khiến nhiều người mất phương hướng trong việc xây dựng và hình thành nhân cách con người Việt Nam. Nguy hiểm hơn, lai căng văn hóa sẽ khiến văn hóa đất nước nói chung dễ bị phai nhạt, mất sức sống, ảnh hưởng đến sức mạnh chung của quốc gia.

Một lò nung gốm ở Bát Tràng được bảo quản nguyên trạng, là nơi du khách tham quan để hiểu thêm về nghề gốm ở Bát Tràng.

Chống xâm lăng văn hóa không phải là đóng cửa, mà là xây dựng sức đề kháng văn hóa

Theo PGS, TS Bùi Hoài Sơn, chúng ta hoàn toàn có thể chống lại nếu hiểu rằng chống xâm lăng văn hóa không phải là đóng cửa, mà là xây dựng sức đề kháng văn hóa. Khi bản sắc đủ mạnh, giáo dục đủ sâu, pháp luật đủ kịp thời, công nghệ đủ chủ động và sản phẩm văn hóa Việt đủ hấp dẫn, thì không gian số sẽ không chỉ là nơi bị tác động, mà còn là nơi văn hóa Việt Nam cất tiếng nói của mình. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số vào tháng 3-2026, đó là một tín hiệu rất đáng chú ý cho thấy chúng ta đang chuyển từ tư duy ứng phó sang tư duy kiến tạo.

Có thể thấy rõ, các đối tượng thù địch chưa bao giờ từ bỏ âm mưu phá hoại đất nước, lĩnh vực văn hóa là mặt trận luôn chịu những đòn công kích rất tinh vi. Các thế lực chống phá chọn văn hóa là mặt trận tấn công trọng điểm, bởi vì văn hóa là phần sâu nhất của một dân tộc.

Tại sao các thế lực lại chọn văn hóa là mặt trận tấn công trọng điểm?

Bởi vì tấn công vào kinh tế có thể bẻ gãy nền tảng sinh sống của một quốc gia trong một thời gian, chỉ gây ra khó khăn. Còn tấn công vũ lực hay tấn công vào an ninh có thể gây bất ổn, có thể làm mất sơ sở hạ tầng... Nhưng tấn công vào văn hóa và nhất là thành công, thì có thể làm cho dân tộc đó không còn căn cơ đạo đức, mất đi các giá trị tinh thần, không thể phân biệt dân tộc đó với dân tộc khác, dân tộc đó không còn gốc gác để đoàn kết, từ đó phá vỡ sự cố kết xã hội và từ đó làm suy yếu sức mạnh nội sinh của quốc gia.

Các em học sinh ở xã đảo Sinh Tồn vui chơi khi hết giờ học.

Những tổng kết gần đây của cơ quan chức năng trong lĩnh vực văn hóa, an ninh mạng cho biết, hàng vạn tác phẩm đủ các thể loại được sản xuất và tung lên mọi nền tảng, hiện diện khắp nơi trong cuộc sống số. Các sản phẩm văn hóa mang hơi hướng thời đại, rất hấp dẫn, đánh mạnh vào tập tính thói quen của giới trẻ, những người yếu thế, tiểu thương, những người về hưu, người ít tiếp cận với thông tin chính thống từ cơ quan quản lý nhà nước.

Không chỉ nhằm vào đối tượng hưởng thụ các sản phẩm văn hóa, chúng thông qua các hoạt động trực tiếp và gián tiếp để lôi kéo nhà báo, văn nghệ sĩ, những người có ảnh hưởng, từng bước tác động đến thế giới quan của các đối tượng trong xã hội, để đối tượng này chạy theo trào lưu hưởng thụ xa hoa; các trào lưu sáng tác tự do, dân chủ kiểu phương Tây, từng bước tha hóa tư tưởng, sáng tác ra những tác phẩm chống lại Đảng, chống lại các giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Sử dụng thường xuyên các sản phẩm thủ công do chính mình làm ra cũng là cách để bảo vệ, duy trì truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số khu vực phía Bắc.

Bước tiếp theo, tinh vi hơn, các thế lực thù địch thông qua các phương tiện thông tin, truyền thông, mạng xã hội để sản xuất, truyền bá các sản phẩm văn hóa xấu độc, lai căng, với ý đồ rõ rệt là tạo thói quen xấu, nhân lên những hành vi phản nhân văn, phi tiến bộ, từng bước tác động vào tâm lý, sở thích, kích thích lối nghĩ, lối sống cá nhân ích kỷ, bạo lực, những ham muốn vật chất tầm thường.

Trong lĩnh vực giáo dục, chúng thông qua các dự án, cài cắm người vào khâu then chốt, từng bước, từng bước làm thay đổi các thang giá trị xã hội, đạo đức, lối sống, làm cho một bộ phận người dân, nhất là thế hệ trẻ trong xã hội sao nhãng nghĩa vụ, trách nhiệm với cộng đồng, đất nước; kích thích lối sống hưởng thụ, ca ngợi dục vọng, lạc thú bản năng thấp hèn, chỉ lo cho mình mà quên đạo nghĩa, quay lưng lại với truyền thống và những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.

Ngoài những chiêu trò công khai, từ trong “bóng tối”, rất nhiều kế hoạch tinh vi qua nhiều con đường khác nhau, với rất nhiều tiền bạc đã được các thế lực phản động chi ra để quảng bá cho các sản phẩm văn hóa như phim, ảnh, video, văn hóa phẩm, sách báo, văn học... với ý đồ thao túng rõ rệt, nhằm phá hoại nền tảng văn hóa của dân tộc ta; phá hoại sự ổn định xã hội.

Một lượng tài chính lớn được chi ra để thông qua các cuộc tiếp xúc trực tiếp, hay thông qua con đường du học, hội thảo, các thế lực thù địch đã thành công từng bước đánh gục nhiều cán bộ nhẹ dạ, ham hưởng lạc; nhiều du học sinh học thành tài nhưng lại phục vụ cho các thế lực thù địch... trở thành tay sai cho các thế lực thù địch, từng bước phá hoại nền tảng văn hóa, đạo đức, giáo dục.

Tàu thuyền của ngư dân ở Phú Quốc trở về sau một ngày ra khơi đánh cá.

Mục đích của chúng là từng bước làm cho người dân phai mờ những giá trị đạo đức tốt đẹp của con người Việt Nam; từng bước xa rời sự lãnh đạo của Đảng trong công tác văn hóa, tiến tới phủ nhận tính giai cấp, tính Đảng trong văn hóa; tách lĩnh vực này ra khỏi đời sống chính trị-xã hội của đất nước, phá hoại bản sắc văn hóa của dân tộc.

Cao hơn nữa, các đối tượng này còn âm thầm thực hiện ly gián về tư tưởng, chia rẽ về tổ chức, lôi kéo những người có ảnh hưởng cổ xúy cho các trào lưu tư tưởng văn hóa phương Tây, gây nhiễu loạn tư tưởng nhân dân, tiến tới làm xã hội sụp đổ về tinh thần, thay máu từ bên trong. Đây là mưu đồ rất thâm độc của các thế lực thù địch khi chúng quyết tâm từng bước xâm lăng văn hóa đối với nước ta./.

(còn nữa...)