Trong tiến trình lịch sử của dân tộc Việt Nam, hình tượng Bộ đội Cụ Hồ đã trở thành biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, kết tinh những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc và thời đại. Đó không chỉ là danh xưng trìu mến mà nhân dân dành cho Quân đội mà còn là sự khẳng định về bản chất, phẩm chất và lý tưởng của một Quân đội “từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu”.

Văn hóa Bộ đội Cụ Hồ không phải là khái niệm biểu trưng hay sản phẩm tuyên truyền, mà là hệ giá trị văn hóa-chính trị-đạo đức được hình thành, bồi đắp và kiểm nghiệm trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, bắt nguồn từ bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc của Quân đội dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, đồng thời là sự kết tinh giữa lý luận cách mạng với thực tiễn hoạt động.

Giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ - nền tảng, động lực xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị
Bộ đội giúp dân khắc phục hậu quả thiên tai. Ảnh: Ban Ảnh/qdnd.vn

Giá trị ấy thể hiện ở bản lĩnh chính trị kiên định, lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; ở phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống giản dị, cần, kiệm, liêm, chính; ở tinh thần đoàn kết, kỷ luật tự giác nghiêm minh, ý thức tổ chức cao và đặc biệt là mối quan hệ gắn bó máu thịt với nhân dân. Văn hóa Bộ đội Cụ Hồ không chỉ là biểu hiện của phẩm chất người quân nhân cách mạng mà còn là nhân tố quyết định nuôi dưỡng, củng cố và phát huy sức mạnh của “thế trận lòng dân” trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong các cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ, hình ảnh người chiến sĩ đã trở thành biểu tượng của ý chí quật cường, của tinh thần “quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Chính trong lửa đạn chiến tranh, những phẩm chất cao quý như dũng cảm, kỷ luật, đoàn kết, nghĩa tình, gắn bó máu thịt với nhân dân đã được hun đúc, trở thành giá trị bền vững.

Bước vào thời bình, những giá trị ấy không hề phai nhạt mà tiếp tục được phát huy mạnh mẽ. Bộ đội không chỉ là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ chủ quyền quốc gia mà còn là lực lượng xung kích trên mặt trận lao động sản xuất, phát triển kinh tế-xã hội, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh. Hình ảnh cán bộ, chiến sĩ dầm mình trong mưa lũ cứu dân, dựng lại nhà cửa sau thiên tai, tham gia tuyến đầu chống dịch... đã khắc sâu thêm niềm tin yêu của nhân dân. Chính những hành động cụ thể, thiết thực ấy đã khẳng định rằng giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ là hiện thực sống động, không thể phủ nhận.

Tuy nhiên, bất chấp thực tế đó, các thế lực thù địch vẫn cố tình đưa ra nhiều luận điệu sai trái nhằm phủ nhận giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ. Một trong những thủ đoạn quen thuộc là xuyên tạc, cho rằng hình tượng này chỉ là “sản phẩm tuyên truyền”, “huyền thoại hóa” nhằm phục vụ mục đích chính trị. Chúng cố tình phớt lờ những minh chứng lịch sử và thực tiễn, phủ nhận những hy sinh, cống hiến to lớn của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ.

Lợi dụng một số hiện tượng tiêu cực cá biệt trong một bộ phận nhỏ cán bộ, chiến sĩ, các thế lực thù địch quy chụp, đánh đồng, từ đó hạ thấp uy tín của toàn quân. Đây là thủ đoạn “lấy cái cá biệt thay cho cái phổ biến”, cố tình đánh tráo bản chất, làm lu mờ những giá trị tốt đẹp của Quân đội ta. Thực tế cho thấy, bất kỳ tổ chức nào cũng có thể tồn tại những hạn chế nhất định, nhưng điều quan trọng là cách nhìn nhận và xử lý. Với Quân đội nhân dân Việt Nam, mọi sai phạm đều được phát hiện và xử lý nghiêm minh, thể hiện tinh thần tự chỉnh đốn, giữ vững kỷ luật, kỷ cương.

Một luận điệu đặc biệt nguy hiểm khác là cổ xúy cho quan điểm “phi chính trị hóa” Quân đội, đòi tách Quân đội khỏi sự lãnh đạo của Đảng. Chúng cho rằng, Quân đội cần “trung lập”, không phục vụ bất kỳ lực lượng chính trị nào. Tuy nhiên, thực tiễn lịch sử Việt Nam và thế giới đã chứng minh, không có một quân đội nào đứng ngoài chính trị. Với Quân đội nhân dân Việt Nam, sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng chính là nhân tố quyết định mọi thắng lợi. Tách Quân đội khỏi Đảng không phải là “trung lập hóa” mà là làm mất phương hướng chính trị, làm suy yếu sức chiến đấu, tạo điều kiện cho các thế lực thù địch thao túng.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, các thế lực thù địch còn triệt để lợi dụng không gian mạng để lan truyền thông tin sai lệch, bịa đặt về đời sống, sinh hoạt của bộ đội. Chúng sử dụng hình ảnh cắt ghép, thông tin chưa kiểm chứng nhằm tạo dư luận xấu, gây hoang mang trong xã hội. Đây là một phần trong chiến lược “diễn biến hòa bình”, nhằm từng bước làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Quân đội ta.

Thực tiễn đó đòi hỏi phải chủ động nhận diện, kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm củng cố và phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ, góp phần xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới.

Một là, cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng về giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị.

Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, giữ vai trò định hướng trong toàn bộ quá trình xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. Bởi lẽ, nhận thức đúng sẽ dẫn đến hành động đúng; khi các tổ chức, lực lượng hiểu sâu sắc giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ chính là cội nguồn sức mạnh chính trị-tinh thần của Quân đội, thì sẽ chủ động, tự giác trong giữ gìn, phát huy và bảo vệ các giá trị đó trước mọi tác động tiêu cực. Để thực hiện hiệu quả, cần đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng theo hướng thiết thực, gắn lý luận với thực tiễn; làm rõ nội hàm, ý nghĩa và vai trò của giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong điều kiện mới. Đồng thời, phát huy vai trò của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị và đội ngũ cán bộ chủ trì trong tuyên truyền, định hướng nhận thức, tạo sự thống nhất cao về tư tưởng và hành động.

Hai là, tăng cường công tác lãnh đạo tư tưởng, đổi mới giáo dục chính trị và đẩy mạnh tuyên truyền lan tỏa giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ.

Đây là giải pháp trực tiếp củng cố nền tảng tư tưởng, tạo sức đề kháng trước các quan điểm sai trái, thù địch. Công tác lãnh đạo tư tưởng cần được thực hiện thường xuyên, chặt chẽ, bảo đảm định hướng đúng đắn, kịp thời trước những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn. Trên cơ sở quán triệt nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng, của Quân ủy Trung ương, trọng tâm là: Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Nghị quyết 847 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới...

Công tác giáo dục chính trị phải được đổi mới về nội dung và phương pháp, gắn lý luận với thực tiễn, chú trọng tính thuyết phục, tính chiến đấu và khả năng “tự miễn dịch” trước thông tin xấu, độc. Cùng với đó, công tác tuyên truyền cần chuyển mạnh theo hướng chủ động, hiện đại, lấy “xây” làm chính; tập trung lan tỏa những hình ảnh, tấm gương tiêu biểu của Bộ đội Cụ Hồ trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; nghiên cứu, lao động sản xuất, tăng cường tự chủ, tự lực, tự cường; giúp dân phát triển kinh tế; phòng, chống thiên tai, dịch bệnh...

Về biện pháp, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của báo chí, xuất bản, văn học-nghệ thuật và các nền tảng số; đa dạng hóa sản phẩm truyền thông, tăng tính tương tác, phù hợp với từng đối tượng, nhất là thế hệ trẻ; đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền tích cực với đấu tranh phản bác thông tin sai trái.

Ba là, chủ động nhận diện, dự báo và đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc nền tảng tư tưởng trong môi trường số.

Giải pháp này giữ vai trò “đi trước, đón đầu” trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng và giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ, bởi nếu không nhận diện kịp thời, dễ rơi vào thế bị động, xử lý chậm, làm suy giảm hiệu quả đấu tranh. Do đó, cần nâng cao năng lực phát hiện sớm, phân tích đúng bản chất, mục đích, thủ đoạn của các thông tin sai trái; phân biệt rõ giữa ý kiến góp ý mang tính xây dựng với các quan điểm chống phá, xuyên tạc. Theo đó, cần xây dựng và vận hành hiệu quả các kênh nắm bắt, tổng hợp, phân tích dư luận xã hội theo hướng đa chiều, nhất là trên môi trường số; phát triển lực lượng chuyên trách có trình độ, kỹ năng công nghệ, am hiểu truyền thông và có bản lĩnh chính trị vững vàng. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát, phát hiện xu hướng thông tin, từ đó chủ động dự báo tình hình, kịp thời cung cấp thông tin chính thống, định hướng dư luận từ sớm, từ xa.    

Bốn là, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương, giữ vững uy tín và bản chất tốt đẹp của Quân đội.

Đây là giải pháp có ý nghĩa trực tiếp trong việc nuôi dưỡng, bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ ngay từ bên trong mỗi cơ quan, đơn vị. Môi trường văn hóa lành mạnh, giàu tính nhân văn sẽ tạo điều kiện để các chuẩn mực tốt đẹp được hình thành, lan tỏa và trở thành hành vi tự giác của cán bộ, chiến sĩ; đồng thời là “hàng rào mềm” ngăn ngừa các biểu hiện lệch chuẩn. Tuy nhiên, môi trường đó chỉ thực sự bền vững khi được bảo đảm bằng kỷ luật, kỷ cương nghiêm minh.

Vì vậy, cần kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng đời sống văn hóa tinh thần phong phú với tăng cường quản lý, rèn luyện, chấp hành nghiêm kỷ luật Quân đội, pháp luật Nhà nước. Đề cao vai trò nêu gương của cán bộ, nhất là người chỉ huy; kiên quyết đấu tranh, xử lý dứt điểm các biểu hiện vi phạm, không để các phần tử xấu lợi dụng xuyên tạc, bôi nhọ hình ảnh Quân đội ta.