Tính tất yếu, khách quan phải hiện đại hóa Quân đội

Thế giới đang chứng kiến những biến động phức tạp, khó đoán định và ngày càng tiềm ẩn nhiều nguy cơ xung đột. Hòa bình và ổn định toàn cầu đang đứng trước thách thức nghiêm trọng, khi các nguyên tắc luật pháp quốc tế bị xói mòn bởi những hành vi can thiệp chủ quyền, áp đặt trừng phạt, các liên minh có dấu hiệu rạn nứt... Trong bối cảnh đó, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại là yêu cầu khách quan để bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong điều kiện các hình thái chiến tranh và môi trường tác chiến đang thay đổi sâu sắc.

Thời gian qua, Việt Nam đầu tư mua sắm khí tài, tập trung phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để xây dựng nền công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng và hiện đại. Trọng tâm là làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược nhằm tăng cường thực lực quốc phòng.

Tuy vậy, một số đài báo nước ngoài thiếu thiện chí và các phần tử phản động thông qua mạng xã hội, cố tình xuyên tạc những hoạt động củng cố quốc phòng chính đáng của Việt Nam lại bị gán ghép thành hành vi “đe dọa ổn định khu vực”, bị quy kết là “chạy đua vũ trang”. Chúng cố tình lờ đi bản chất nền quốc phòng hòa bình, tự vệ của chúng ta để hướng dư luận vào cái bẫy nhận thức rằng: Việt Nam đang “dồn lực cho quân sự”, “quân sự hóa đất nước”, “bỏ quên an sinh xã hội”.

Chúng cố tình áp đặt cách nhìn phiến diện từ các cuộc xung đột quân sự gần đây trên thế giới vào Việt Nam, bất chấp sự khác biệt căn bản về đường lối quốc phòng, điều kiện lịch sử và mục tiêu chiến lược, từ đó dẫn dắt dư luận theo hướng sai lệch. Mục tiêu là làm suy yếu niềm tin của nhân dân vào đường lối quốc phòng của Đảng; từng bước chia rẽ mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Quân đội và nhân dân, giữa củng cố quốc phòng với ổn định chính trị và phát triển kinh tế - xã hội. Nguy hiểm hơn, đó còn là bước đi nhằm thúc đẩy âm mưu “phi chính trị hóa” Quân đội, tách Quân đội ra khỏi sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng.

Từ những bài học xương máu trong lịch sử dẫn đến họa xâm lăng, đất nước mất độc lập, nhân dân mất tự do, đã chứng minh một chân lý: Muốn giữ vững hòa bình, phải có đủ sức mạnh để bảo vệ hòa bình ấy.

Không thể đánh tráo khái niệm hiện đại hóa Quân đội với chạy đua vũ trang
 
Không thể đánh tráo khái niệm hiện đại hóa Quân đội với chạy đua vũ trang
 
Không thể đánh tráo khái niệm hiện đại hóa Quân đội với chạy đua vũ trang

Các loại vũ khí, khí tài quân sự hiện đại tham gia diễu binh, diễu hành tại Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2-9, năm 2025. Ảnh: NGÔ VIỆT TRUNG

Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu bảo vệ chủ quyền quốc gia đã vượt xa phạm vi của chiến tranh truyền thống. Chủ quyền không chỉ bị đe dọa ở biên giới trên bộ hay trên biển, mà còn trên không gian mạng, không gian thông tin, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước và các thách thức an ninh phi truyền thống khác. Các hình thái chiến tranh hỗn hợp, chiến tranh thông tin, chiến tranh công nghệ cao đang đặt ra những yêu cầu hoàn toàn mới đối với năng lực bảo vệ Tổ quốc. Một quân đội không được hiện đại hóa sẽ không thể đủ sức đối phó với chiến tranh hiện đại, chưa nói đến giành thắng lợi.

Những cuộc xung đột gần đây trên thế giới cho thấy ưu thế quyết định ngày càng thuộc về các lực lượng làm chủ công nghệ, tác chiến điện tử, tác chiến mạng, hệ thống chỉ huy thông minh và vũ khí chính xác cao.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Chúng ta phải ra sức xây dựng Quân đội ta thành một Quân đội nhân dân hùng mạnh, một quân đội cách mạng tiến lên chính quy và hiện đại, để giữ gìn hòa bình, bảo vệ Tổ quốc” [1]. Tư tưởng nhất quán của Người là xây dựng Quân đội mạnh không phải để tiến hành chiến tranh, mà để ngăn ngừa chiến tranh, giữ vững hòa bình và bảo vệ thành quả cách mạng. Hòa bình bền vững không thể chỉ dựa vào thiện chí, mà phải được bảo đảm bằng tiềm lực quốc phòng đủ mạnh và sức mạnh răn đe cần thiết. Một nền quốc phòng vững chắc chính là điều kiện quan trọng để phòng ngừa xung đột, bảo vệ độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia, dân tộc.

Kế thừa và phát triển tư tưởng đó, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh xây dựng Quân đội hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, “làm chủ một số công nghệ nền, công nghệ lõi; sản xuất, chế tạo thành công nhiều chủng loại vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại, chiến lược và một số loại nhiên liệu đặc chủng, sản phẩm lưỡng dụng, công nghệ cao” [2]. Đây không phải là sự lựa chọn cảm tính hay biểu hiện của chạy đua vũ trang, mà là kết quả của tư duy chiến lược, tầm nhìn dài hạn và yêu cầu khách quan của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước chưa nguy.

Xây dựng Quân đội hiện đại, vì thế, là yêu cầu tất yếu để bảo đảm đất nước không bị bất ngờ về chiến lược, đủ sức tự vệ và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển. Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa nghĩa là không đợi chiến tranh xảy ra mới chuẩn bị đối phó, mà phải chủ động tạo thế và lực đủ mạnh để ngăn ngừa nguy cơ xung đột ngay từ đầu. Muốn như vậy, Quân đội cần vững mạnh về chính trị, hiện đại về tổ chức, trang bị và phương thức tác chiến.

Xây dựng quân đội hiện đại, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Đây là vấn đề cốt lõi cần nhấn mạnh và khẳng định dứt khoát: Xây dựng Quân đội hiện đại và chạy đua vũ trang là hai phạm trù hoàn toàn khác nhau cả về mục tiêu, bản chất và phương thức triển khai. Cố tình đồng nhất hai khái niệm này không chỉ là sự ngụy biện học thuật, mà còn là thủ đoạn chính trị nhằm xuyên tạc đường lối quốc phòng của Việt Nam.

Trước hết, hiện đại hóa Quân đội của Việt Nam mang mục tiêu phòng thủ, không phải tấn công. Bản chất của nền quốc phòng Việt Nam là quốc phòng hòa bình, tự vệ, vì nhân dân, bảo vệ nhân dân. Việt Nam không theo đuổi học thuyết quân sự dựa trên sức mạnh áp đặt, không chủ trương sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp quốc tế, càng không lấy việc mở rộng ảnh hưởng quân sự làm mục tiêu chiến lược.

Sách trắng Quốc phòng Việt Nam năm 2019 khẳng định nguyên tắc “4 không”: Không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Một quốc gia cam kết “4 không” thì không thể bị coi là đang chạy đua vũ trang. Từ nguyên tắc đó, “chính sách Quốc phòng của Việt Nam mang tính chất hòa bình và tự vệ; kiên quyết, kiên trì đấu tranh giải quyết mọi tranh chấp, bất đồng bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế” [3]; “Việt Nam phản đối các hoạt động chạy đua vũ trang” [4]... “tích cực hợp tác cùng các quốc gia khác giải quyết các vấn đề an ninh đang nổi lên, góp phần bảo vệ hòa bình, ổn định của khu vực và thế giới” [5].

Như vậy, một quốc gia lấy hòa bình làm nền tảng chiến lược, lấy tự vệ làm bản chất quốc phòng, lấy hợp tác quốc tế làm phương thức bảo đảm an ninh, không thể bị quy chụp là theo đuổi chạy đua vũ trang chỉ vì thực hiện quyền chính đáng trong việc củng cố năng lực bảo vệ Tổ quốc.

Không thể đánh tráo khái niệm hiện đại hóa Quân đội với chạy đua vũ trang
 
Không thể đánh tráo khái niệm hiện đại hóa Quân đội với chạy đua vũ trang
 
Không thể đánh tráo khái niệm hiện đại hóa Quân đội với chạy đua vũ trang

Các loại vũ khí, khí tài quân sự hiện đại tham gia diễu binh, diễu hành tại Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2-9, năm 2025. Ảnh: NGÔ VIỆT TRUNG

Thứ hai, Việt Nam xây dựng Quân đội theo nguyên tắc “đủ mạnh để bảo vệ”, chứ không phải mạnh để áp đảo. Nếu chạy đua vũ trang là không ngừng gia tăng sức mạnh quân sự nhằm tạo ưu thế vượt trội so với đối thủ, thì hiện đại hóa Quân đội của Việt Nam nhằm đạt năng lực phòng thủ trước những nguy cơ ngày càng phức tạp. Việt Nam không phát triển quân sự theo hướng ồ ạt, không chạy theo số lượng vũ khí, không đầu tư quốc phòng bằng mọi giá để tạo ưu thế quân sự. Mọi quyết sách quốc phòng đều đặt trong sự cân đối tổng thể với ổn định chính trị, phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an sinh, nâng cao đời sống nhân dân; bảo đảm quốc phòng vững mạnh nhưng không làm tổn hại đến mục tiêu phát triển đất nước.

Thứ ba, nền quốc phòng Việt Nam được xây dựng trên nền tảng quốc phòng toàn dân. Sức mạnh bảo vệ Tổ quốc không chỉ nằm ở trang bị kỹ thuật hay quy mô lực lượng vũ trang, mà trước hết nằm ở thế trận lòng dân, ở sự kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng với kinh tế, giữa lực lượng vũ trang với nhân dân, giữa bảo vệ Tổ quốc với phát triển đất nước. Đây là mô hình hoàn toàn khác với logic của chạy đua vũ trang - vốn đặt trọng tâm vào cạnh tranh sức mạnh quân sự thuần túy. Việt Nam không xây dựng quân đội tách rời xã hội, mà xây dựng quốc phòng từ nền tảng toàn dân, toàn diện, gắn với mục tiêu giữ nước trong hòa bình.

Trên thực tế, Việt Nam đã tích cực tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, cử cán bộ, chiến sĩ tới các phái bộ quốc tế, góp phần trực tiếp vào gìn giữ hòa bình toàn cầu. Một quốc gia tham gia gìn giữ hòa bình quốc tế không thể bị gán ghép là mối đe dọa đối với hòa bình khu vực. Bên cạnh đó, Việt Nam duy trì quan hệ hợp tác quốc phòng rộng mở với nhiều quốc gia trên cơ sở bình đẳng, minh bạch và vì hòa bình.

Bởi vậy, luận điệu cho rằng Việt Nam hiện đại hóa Quân đội là “chạy đua vũ trang” là cố tình bóp méo bản chất, phủ nhận quyền tự vệ chính đáng của một quốc gia có chủ quyền. Việt Nam xây dựng Quân đội hiện đại không phải để gây chiến tranh, mà để ngăn ngừa chiến tranh; không phải để đe dọa ai, mà để không bị đe dọa; không phải để chạy đua, phô trương sức mạnh, mà để giữ vững hòa bình cho phát triển đất nước.

Xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại là yêu cầu tất yếu của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, là trách nhiệm với lịch sử và tương lai dân tộc.

[1] Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 11, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011, tr.587

[2] Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ngày 21-1-2026.

[3] Bộ Quốc phòng, Quốc phòng Việt Nam 2019, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2019, tr. 25

[4] Bộ Quốc phòng, Quốc phòng Việt Nam 2019, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2019, tr. 26