Buông lỏng là nguyên nhân gây chệch hướng chủ nghĩa xã hội

Thực tế cho thấy, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” là “khối bộc phá” gây nên "cơn địa chấn" sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở các nước Đông Âu và Liên Xô vào những năm 90 của thế kỷ 20. Một trong những nguyên nhân chính để “khối bộc phá” khủng khiếp ấy hình thành và nổ tung là sự buông lỏng công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng Cộng sản Liên Xô. Xin được trích dẫn một số nội dung trong bài viết “Vì sao Đảng Cộng sản Liên Xô tan rã?” của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trên Tạp chí Cộng sản năm 1992: Với khẩu hiệu “Trả lại chính quyền cho nhân dân”, “Tất cả chính quyền về tay Xô viết”, chủ trương xóa Điều 6 trong Hiến pháp Liên Xô (khẳng định sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô đối với toàn xã hội), họ từng bước hạ thấp rồi phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng.

Trong hành động thực tế, người ta không chăm lo củng cố các tổ chức đảng, không giữ vững các nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng, xem nhẹ vấn đề lãnh đạo nhà nước thông qua các tổ chức đảng, làm cho hệ thống tổ chức của đảng rệu rã, kỷ luật lỏng lẻo; tổ chức đảng không kiểm tra, giám sát đảng viên, sức chiến đấu của các tổ chức cơ sở đảng quá yếu. Hàng trăm nghìn tổ chức cơ sở đảng rơi vào tình trạng yếu kém. Quả thật, sự buông lỏng công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng đã gây nên tổn thất hết sức nặng nề, đau buồn và “những chấn động bàng hoàng trong những người cộng sản trên toàn thế giới”.

Định vị đúng công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng

Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: TTXVN 

Đại thi hào Nguyễn Du từng viết trong Truyện Kiều: “Trông người mà ngẫm đến ta”. Với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, Đại hội lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã thẳng thắn chỉ ra: Trong nhiệm kỳ Đại hội lần thứ XIII của Đảng, cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp đã thi hành kỷ luật hơn 2.380 đảng viên do tham nhũng, 313 đảng viên do vi phạm về kê khai tài sản, thu nhập; hơn 29.600 đảng viên do suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm trách nhiệm nêu gương và những điều đảng viên không được làm. Trong nhiệm kỳ này đã xử lý kỷ luật 174 cán bộ diện Trung ương quản lý, có cả một số đồng chí nguyên lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước; trong đó xử lý hình sự 66 cán bộ, kể cả đương chức và nghỉ hưu

Còn nhớ, vụ án Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn (SCB) vào năm 2023-2024, một trong những vụ bê bối kinh tế rất lớn, đoàn thanh tra Ngân hàng Nhà nước tại SCB đã bỏ qua sai phạm, báo cáo không trung thực về thực trạng tài chính yếu kém của SCB, giúp bà Trương Mỹ Lan lừa đảo, gây thiệt hại số tiền đặc biệt lớn. Cựu Cục trưởng Cục Thanh tra, giám sát ngân hàng II (Cục II), Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước Đỗ Thị Nhàn nhận hối lộ số tiền rất lớn. Đây là hậu quả rất nghiêm trọng do buông lỏng công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng, len lỏi vào các cơ quan bảo vệ pháp luật như kiểm sát, thanh tra. Hay vụ việc Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa nhiệm kỳ 2020-2025 (từ đầu nhiệm kỳ đến tháng 9-2024) đã vi phạm quy định về quản lý đất đai, tài nguyên, khoáng sản, buông lỏng công tác kiểm tra, giám sát, gây hậu quả nghiêm trọng, làm thất thoát lớn ngân sách nhà nước, làm giảm uy tín của tổ chức đảng. Những vụ việc điển hình trên cho thấy công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng vẫn bị một số cấp ủy, tổ chức đảng làm qua loa, hình thức. 

Cũng trong nhiệm kỳ, nguyên tắc tổ chức của Đảng ở một số nơi không được giữ nghiêm, bị buông lỏng; nguyên tắc tập trung dân chủ bị vi phạm, tự phê bình và phê bình yếu, có nơi chỉ là hình thức; dân chủ chưa tốt, tính chiến đấu của nhiều tổ chức đảng và đảng viên sa sút; quan hệ nội bộ có lúc, có nơi bị đồng tiền và quyền lực chi phối. Đặc biệt, sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” và quan liêu, lợi ích nhóm, tham nhũng diễn ra ngày càng tinh vi, trầm trọng, từ lĩnh vực kinh tế đã lan sang cả các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, thậm chí là hoạt động từ thiện...

Một số cán bộ, đảng viên thì xa dân, ngại dân, không muốn đối thoại với dân, không quan tâm giải quyết những vấn đề bức xúc của dân, hệ quả là tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp đã, đang và vẫn diễn ra. Có nơi, cán bộ, đảng viên làm sai, khi được quần chúng góp ý, phê bình thì không những không tiếp thu mà còn quay lại trù dập... Những “con sâu ấy” chẳng những làm tổn hại lớn đến tài sản của Nhà nước mà nguy hại hơn còn làm giảm sút lòng tin của nhân dân, ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của Đảng và bản chất tốt đẹp của chế độ ta. Mặt khác, chính họ tạo điều kiện cho các phần tử cơ hội chính trị và các thế lực thù địch lợi dụng gây chia rẽ nội bộ Đảng, thực hiện âm mưu, hành động “diễn biến hòa bình” chống phá cách mạng nước ta. Theo đó, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng phải được chú trọng, đẩy mạnh để tích cực ngăn ngừa, ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, quan liêu, tham nhũng, lợi ích nhóm, “sân sau”, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng.

Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng - vấn đề sống còn của Đảng

Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ: Phải “định vị” thật đúng vị trí của công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đây không chỉ là công việc “giữ gìn nội bộ” mà là vấn đề sống còn của Đảng, là điều kiện tiên quyết để giữ vững niềm tin của nhân dân, giữ vững kỷ luật, sự thống nhất trong toàn Đảng, bảo đảm cho đường lối đúng được thực hiện nghiêm, cho quyền lực được kiểm soát chặt chẽ, cho cán bộ được rèn luyện và sàng lọc thường xuyên.

Thật vậy, “định vị đúng” công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng là yêu cầu cấp bách nhằm bảo đảm giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng và kiên định con đường chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng trực tiếp góp phần kiềm chế, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, tình trạng tham nhũng, lợi ích nhóm, “tư duy nhiệm kỳ”, tha hóa quyền lực trong một bộ phận cán bộ, đảng viên.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Tăng cường kiểm tra, giám sát có trọng tâm, trọng điểm và có tính đột phá; kiểm soát quyền lực chặt chẽ, hiệu quả; đẩy mạnh công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, với phương châm “không ngừng, không nghỉ”, “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ” (*). Theo đó, để công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng thực sự trở thành “thanh bảo kiếm của Đảng”, cần “định vị đúng tư duy”: Kiểm tra, giám sát không phải là “vạch lá tìm sâu” mà là để duy trì phương thức lãnh đạo chủ yếu, rất quan trọng nhằm giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng. Vì vậy, ngay sau Đại hội lần thứ XIV của Đảng, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng phải được quán triệt, triển khai toàn diện trên cơ sở bám sát nhiệm vụ chính trị và thực tiễn của từng địa phương, đơn vị.

Trước hết, cần rà soát, điều chỉnh, bổ sung, khắc phục những hạn chế, thiếu sót, lỗ hổng, yếu kém trong công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng. Kiên quyết không để sai phạm kéo dài mà không được phát hiện từ sớm như vụ án xảy ra tại Cục Đăng kiểm Việt Nam và các trung tâm đăng kiểm các địa phương. Phải có cơ chế rõ ràng, cụ thể để ràng buộc cán bộ, đảng viên, tổ chức cơ sở đảng làm tốt, làm đúng công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng. Người đứng đầu (cấp ủy, tổ chức đảng), từng cấp ủy viên, từng đảng viên nếu không tự phát hiện được sai phạm trong tổ chức cơ sở đảng mà mình lãnh đạo, để khi dư luận, báo chí lên tiếng, phát hiện mới “vào cuộc” đều bị xử lý kỷ luật về đảng, tùy vào mức độ.

Cùng với đó, khẩn trương khắc phục tình trạng “trên nóng, dưới lạnh” trong nhiều mặt công tác, trong đó có công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng. Hiện nay, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ đang quyết liệt chỉ đạo sát sao, gương mẫu “làm từ trên”, “không có vùng cấm” trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng nói chung và công tác phòng, chống tham nhũng nói riêng, đã và đang đạt nhiều kết quả khả quan, được nhân dân đồng tình, ủng hộ, tin tưởng. Đây là thời cơ tốt, thuận lợi, cần phải tận dụng, đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng và tiếp tục có những biện pháp quyết liệt hơn, hiệu quả hơn, để "hâm nóng" toàn bộ hệ thống của Đảng.

Các cấp ủy, tổ chức đảng cần chú trọng công tác tự kiểm tra, giám sát ngay từ cơ sở, chủ động phòng ngừa, cảnh báo, xử lý vi phạm từ sớm, từ xa, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn. Tăng cường kỷ cương, kỷ luật của Đảng, chủ động phát hiện, xử lý nghiêm đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đột phá vì lợi ích chung.

Chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, là khát vọng của nhân dân ta. Để “con thuyền cách mạng” không bị chệch hướng trước những "cơn sóng dữ" của thời đại, nhất là “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” nội bộ, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng phải đóng vai trò là “bánh lái an toàn”, đồng thời là bộ định vị chính xác nhất. Như một tất yếu khách quan, chỉ khi nào công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng được làm tốt, khi đó mới có thể khẳng định: Đảng ta mạnh vì dân tin Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa vững vì Đảng luôn biết cách tự làm trong sạch mình để phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

...............

(*) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr.388.