Chủ động phòng ngừa, đấu tranh, phê phán những biểu hiện “tự diễn biến”

TCCS - Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta đã cảnh báo: "Những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" có diễn biến phức tạp. Các thế lực thù địch tiếp tục thực hiện âm mưu "diễn biến hòa bình", gây bạo loạn lật đổ, sử dụng các chiêu bài "dân chủ", "nhân quyền" hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta"(1). Tình hình đó đòi hỏi chúng ta phải nghiên cứu cụ thể, thấu đáo, làm rõ thực chất và những biểu hiện của "tự diễn biến", từ đó đề ra các biện pháp đồng bộ trong đấu tranh, phê phán, ngăn chặn một cách hữu hiệu những biểu hiện này.

"Diễn biến hòa bình" là một bộ phận quan trọng trong chiến lược toàn cầu phản cách mạng của chủ nghĩa đế quốc. Đây là một kiểu chiến tranh "không có khói súng", không đánh mà thắng; phương thức tiến hành chủ yếu là bằng các biện pháp "phi quân sự", nhưng có kết hợp với bạo loạn, lật đổ, can thiệp vũ trang, kể cả xâm lược khi có điều kiện, thời cơ. Nội dung cốt lõi của chiến lược "diễn biến hòa bình" do các thế lực thù địch đã và đang ráo riết tiến hành đối với Việt Nam là tác động toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, từ kiến trúc thượng tầng đến cơ sở hạ tầng, nhằm tạo ra và thúc đẩy "tự diễn biến" từ bên trong và bên trên với mục đích xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng cùng mọi thành quả cách mạng, tiến tới xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn, chuyển hóa Việt Nam theo con đường tư bản chủ nghĩa.

Nhìn lại lịch sử, việc các thế lực thù địch sử dụng thủ đoạn "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" để chống phá Việt Nam và các nước xã hội chủ nghĩa còn lại trên thế giới hiện nay không có gì mới mẻ. Trong những thập niên 80 và 90 của thế kỷ XX, bằng những thủ đoạn chống phá rất tinh vi, xảo quyệt, thâm độc nhằm tạo sự "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ bên trong và bên trên, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động quốc tế đã thành công trong việc làm sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu. Nếu chúng ta không chủ động phòng ngừa từ trước và ngăn chặn từ xa, lơ là, chủ quan, mất cảnh giác với thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, thì tất yếu sẽ dẫn đến những hệ lụy tiêu cực về mặt tư tưởng, tâm lý trong xãhội và hậu quả không lường hết được.

Thực chất, "tự diễn biến" là quá trình thúc đẩy các phức tạp xã hội nảy sinh, làm đảo lộn các trật tự xã hội vốn có, nhất là trong các vấn đề nhạy cảm như "dân chủ", "nhân quyền", "tôn giáo"... Trong chiến lược "diễn biến hòa bình", chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch là chủ thể tác động và tạo ra "tự diễn biến". Đối tượng bị tác động "tự diễn biến" có thể có trong Đảng, trong hệ thống chính trị, trong xã hội, trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhưng hướng đích chủ yếu mà các thế lực thù địch muốn tạo ra chính là đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là những người đã và đang giữ cương vị lãnh đạo, quản lý. Vì vậy, "tự diễn biến" (nói đầy đủ là "tự diễn biến hòa bình") là quá trình biến đổi, chuyển hóa bên trong của chủ thể, từ ý thức đến hành động hằng ngày trên các mặt chính trị, tư tưởng, đạo đức, văn hóa, lối sống... theo xu hướng dần xa rời, từ bỏ hệ tư tưởng, lập trường, giá trị, lợi ích, nguyên tắc... xã hội chủ nghĩa, "tự chuyển hóa" sang quan điểm, lập trường, giá trị tư sản, phục vụ cho lợi ích của chủ nghĩa tư bản. Song, cần phân biệt và không đánh đồng quan điểm, lập trường chính trị với nhận thức của một số cán bộ, đảng viên để vội quy kết là có biểu hiện "tự diễn biến". Bởi vì, trên thực tế, có những cán bộ, đảng viên do tiếp nhận thông tin không đầy đủ, kịp thời nên nhận thức về chính trị chưa được sâu sắc, toàn diện mà dẫn đến sai lầm, khuyết điểm. Cho nên đánh giá biểu hiện "tự diễn biến" phải hết sức cẩn trọng, tránh xem xét phiến diện, quy kết một cách chủ quan, thiếu căn cứ cụ thể.

"Tự diễn biến" có cả nguyên nhân bên ngoài và bên trong, nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó nguyên nhân bên trong và chủ quan giữ vai trò quyết định. Vì thế, việc nhận diện đúng các nguyên nhân đó là đòi hỏi bức thiết trong đấu tranh, phê phán, ngăn ngừa những biểu hiện "tự diễn biến" trong nội bộ ta.

Sau khi làm sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch ra sức đẩy mạnh chống phá các nước xã hội chủ nghĩa còn lại trên thế giới, trong đó Việt Nam là một trọng điểm. Chúng triệt để lợi dụng, khoét sâu vào một số khuyết điểm, hạn chế của chúng ta, ráo riết thực thi chiến lược "diễn biến hòa bình" với nhiều thủ đoạn vô cùng thâm độc, xảo quyệt, kết hợp "nội công, ngoại kích" để tạo ra sự "tự diễn biến" trong nội bộ mạnh mẽ hơn, nguy hại hơn. Đây là một nguyên nhân khách quan, bên ngoài và là nguyên nhân quan trọng hàng đầu tạo ra "tự diễn biến". Mặt khác, từ khi hệ thống xã hội chủ nghĩa tan vỡ, chủ nghĩa xã hội thế giới lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc ở các nước gặp nhiều khó khăn, trở ngại trên bước đường phát triển... đã làm nảy sinh nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn chưa có lời giải đáp thỏa đáng. Đó cũng là nguyên nhân khách quan tác động nhất định đến "tự diễn biến" trong nội bộ ta những năm qua.

Những nguyên nhân nói trên tuy đóng vai trò quan trọng trong việc tác động và thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ ta, song quá trình và mức độ đó đến đâu, chủ yếu vẫn là do các nguyên nhân bên trong, nguyên nhân chủ quan. Sinh thời, V.I. Lê-nin đã cảnh báo: "Không ai có thể tiêu diệt được chúng ta, ngoài những sai lầm của bản thân chúng ta. Toàn bộ vấn đề là ở chữ "nếu" này. Nếu chúng ta do sai lầm mà gây ra sự chia rẽ thì tất cả sẽ sụp đổ..."(2). Vì thế, để phòng, chống "diễn biến hòa bình" một cách có hiệu quả, nhất là phát hiện kịp thời và phá vỡ các mầm mống, khả năng "tự diễn biến" xuất phát từ các nguyên nhân chủ quan, bên trong nội bộ, phải có sự nhận diện thỏa đáng những biểu hiện "tự diễn biến" trên các lĩnh vực của đời sống xã hội.

"Tự diễn biến" trên lĩnh vực tư tưởng chính trị: Thực tế cho thấy, "tự diễn biến" ở mỗi con người, mỗi tổ chức trước hết và chủ yếu là về tư tưởng chính trị. Lĩnh vực này diễn ra rất phức tạp, đa dạng, nhiều cấp độ, trong đó cấp độ cao nhất là sự suy thoái về tư tưởng chính trị trên các vấn đề, như phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng ta là chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; thiếu niềm tin, hoài nghi, thậm chí phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng; xa rời các nguyên lý về xây dựng Đảng kiểu mới, đòi Đảng từ bỏ nguyên tắc tập trung dân chủ và cổ súy cho tư tưởng đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập; phê phán lịch sử thiếu khách quan, toàn diện; đòi xét lại con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, kêu gọi thay bằng chế độ tư bản chủ nghĩa; xuyên tạc, bôi đen hình ảnh lãnh tụ và các đồng chí lãnh đạo của Đảng, Nhà nước ta...

Khi tư tưởng chính trị chệch hướng sẽ làm cho bộ máy đảng và nhà nước bị chia rẽ và nguy cơ tự sụp đổ của chế độ chính trị là khó tránh khỏi. Vì vậy, trong những năm qua, các thế lực thù địch luôn đặt trọng tâm thúc đẩy "tự diễn biến" về tư tưởng chính trị, trước hết nhằm vào các cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, là nơi hoạch định, đề ra đường lối, chủ trương, chính sách của đất nước. Tùy theo từng đối tượng và phạm vi tác động mà các thế lực thù địch sử dụng những thủ đoạn, nội dung, hình thức và phương pháp thúc đẩy "tự diễn biến" về tư tưởng chính trị khác nhau.

"Tự diễn biến" trên lĩnh vực kinh tế: Biểu hiện "tự diễn biến" trên lĩnh vực này là sự phủ nhận của một số người đối với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; hạ thấp, đi đến làm mất vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, vai trò quản lý kinh tế của Nhà nước xã hội chủ nghĩa; đòi tư nhân hóa hoàn toàn nền kinh tế, xóa bỏ chế độ công hữu tư liệu sản xuất chủ yếu để thay thế bằng chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa...

Quá trình "tự diễn biến" trên lĩnh vực kinh tế càng trở nên nguy hiểm trong điều kiện các thế lực thù địch có tiềm lực kinh tế mạnh hơn chúng ta nhiều lần. Chúng đã và đang tìm mọi cách lợi dụng những kẽ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, khoét sâu vào những hạn chế, khuyết điểm của chúng ta để cổ súy, thúc đẩy tư nhân hóa nền kinh tế, nhằm đến một giai đoạn nhất định, khi sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa giữ vai trò chi phối cơ sở hạ tầng kinh tế, thực chất là đã chuyển hóa thành kinh tế tư bản chủ nghĩa, thì kiến trúc thượng tầng xã hội chủ nghĩa chỉ còn tồn tại trên danh nghĩa và thực sự đã "đổi màu". Khi đó, chế độ kinh tế xã hội chủ nghĩa được thay bằng chế độ kinh tế tư bản chủ nghĩa. Đó là mục đích cao nhất của "tự diễn biến" trên lĩnh vực kinh tế trong chiến lược "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch đối với Việt Nam hiện nay.

"Tự diễn biến" trên lĩnh vực văn hóa, xã hội, đạo đức, lối sống: Biểu hiện ở việc sùng bái, chạy theo văn hóa, lối sống tư sản; từ bỏ các giá trị văn hóa, đạo đức truyền thống dân tộc, các giá trị xã hội chủ nghĩa; xuyên tạc trắng trợn lịch sử, phủ nhận nền văn hóa cách mạng; thương mại hóa các hoạt động văn hóa một cách thái quá, đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc; đề cao chủ nghĩa cá nhân, thói đạo đức giả, vị kỷ, xa hoa, trụy lạc... Điều đáng chú ý là, trong xã hội ta hiện nay, những biểu hiện đó lại hiện hữu ở một số người làm giàu phi pháp, bất chính, buôn gian, bán lậu, tham nhũng, đục khoét tài sản của nhân dân, thao túng thị trường, chạy theo danh vị, chức quyền...

Những biểu hiện "tự diễn biến" về đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên là vấn đề không thể xem thường, bởi vì nhiều khi "tự diễn biến" về đạo đức, lối sống, sự "lệch chuẩn giá trị sống" lại là sự khởi đầu cho "tự diễn biến" về chính trị, tư tưởng. Điều rất nguy hại là "tự diễn biến" về đạo đức, lối sống lại diễn ra ở một bộ phận cán bộ, đảng viên của hệ thống chính trị, bởi nó sẽ dẫn đến những tổn thất khôn lường đối với sự nghiệp cách mạng, thậm chí đối với cả vận mệnh của Đảng Cộng sản và chế độ xã hội chủ nghĩa, như đã từng diễn ra ở các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu và Liên Xô trước đây. Trước nguy cơ hiện hữu đó, Đảng ta đã chỉ rõ: "Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và tình trạng tham nhũng, lãng phí, quan liêu, những tiêu cực và tệ nạn xã hội chưa được ngăn chặn, đẩy lùi mà còn tiếp tục diễn biến phức tạp..."(3). Nếu không đấu tranh, phê phán, ngăn chặn kịp thời và kiên quyết, triệt để tình trạng đó, thì nó sẽ trở thành mảnh đất màu mỡ nhất để các thế lực thù địch khoét sâu, tạo ra mâu thuẫn nội bộ, tăng cường thực hiện âm mưu "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong chiến lược "diễn biến hòa bình" chống phá toàn diện cách mạng nước ta với phương châm "từ trong phá ra, từ trên phá xuống".

Nhận rõ tính chất nguy hại của "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ, Đại hội XI của Đảng đã yêu cầu: "Kiên quyết đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu và hoạt động "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch. Chủ động phòng ngừa, đấu tranh, phê phán những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ ta; khắc phục sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên"(4). Vì vậy, hơn lúc nào hết, chúng ta cần tiến hành phòng, chống "tự diễn biến" trong nội bộ, trước hết trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, một cách chủ động, tích cực, bằng nhiều hình thức, giải pháp đồng bộ, phù hợp, trong đó chú trọng một số giải pháp cơ bản sau:

- Giữ vững bên trong đi đôi với chủ động phòng ngừa, đấu tranh, phê phán những biểu hiện "tự diễn biến". Giữ vững bên trong là giữ vững ổn định chính trị, xã hội; kiên định mục tiêu, lý tưởng xã hội chủ nghĩa; giữ vững và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc; giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc... Cùng với đó, luôn luôn chủ động phòng ngừa, đấu tranh, phê phán mọi biểu hiện "tự diễn biến" cả từ phía các thế lực thù địch và từ phía nội bộ ta trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, ở mọi lúc, mọi nơi, mọi cấp độ, cả ở trong nước và ngoài nước.

- Kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", trong đó lấy "xây" là cơ sở quyết định để "chống". "Xây" là xây dựng hệ thống chính trị, trước hết là Đảng và Nhà nước thực sự vững mạnh để có khả năng đề kháng tốt nhất trước mọi tác động tiêu cực từ bên ngoài. "Chống" là phải phát hiện kịp thời các nguy cơ "tự diễn biến" từ khi còn ở dạng mầm mống; chủ động, kiên quyết đấu tranh bài trừ tệ tham nhũng, quan liêu, lãng phí, coi đó như một loại "giặc nội xâm", không khác gì với đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn thúc đẩy "tự diễn biến" của các thế lực thù địch.

- Công tác tổ chức cán bộ luôn gắn kết với tăng cường giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên trong tình hình mới. Để triệt tiêu mọi âm mưu, thủ đoạn "tự diễn biến" của các thế lực thù địch, việc thực hiện tốt công tác tổ chức cán bộ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi vì, công tác tuyển chọn, bồi dưỡng, sắp xếp cán bộ, trước hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp trong hệ thống chính trị, nếu không được thực hiện tốt, mắc phải nhiều sai lầm, khuyết điểm, thì sẽ tạo cơ hội cho các thế lực thù địch lợi dụng để thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ bên trong, bên trên, thậm chí tạo dựng "ngọn cờ" để chống phá chúng ta. Đó là điều đặc biệt nguy hại. Vì thế, phải coi trọng việc gắn kết chặt chẽ công tác tổ chức cán bộ với tăng cường giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên về bản lĩnh chính trị, lý luận cách mạng, năng lực công tác, phẩm chất đạo đức cách mạng, lối sống xã hội chủ nghĩa, để họ không dao động trước bất kỳ tình huống khó khăn, phức tạp nào, đồng thời yên tâm với vị trí, cương vị và hoàn thành tốt chức trách của mình.

Như vậy, "tự diễn biến" là vấn đề rất nguy hại, nhưng nó có thâm nhập được vào nội bộ ta hay không, điều đó phụ thuộc vào chính chúng ta, vào khả năng đề kháng, tự vệ và sức mạnh của cơ thể xã hội xã hội chủ nghĩa và của Đảng Cộng sản Việt Nam. Cần khẳng định rằng, khi mỗi cán bộ, đảng viên nhận thức rõ âm mưu "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch, luôn giữ vững niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, thì không một thế lực thù địch nào có thể làm cho chúng ta "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" theo ý đồ thâm hiểm của chúng./.

---------------------------------------------

(1) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 29

(2) V.I. Lênin: Toàn tập, Nxb. Tiến bộ, Mát-xcơ-va, 1977, t. 42, tr. 311

(3) Văn kiện đã dẫn, tr. 173

(4) Văn kiện đã dẫn, tr. 257 

Nguyễn Đức ThắngĐại tá, ThS, Viện Khoa học xã hội nhân văn quân sự, Bộ Quốc phòng