Thứ ba, 27/05/2025 - 05:51
Khi các thế lực thù địch ứng dụng AI để sản xuất và lan truyền tin giả, việc người dùng mạng xã hội bị lừa không chỉ ở khía cạnh kỹ thuật, cái giả được làm như thật mà nguy hiểm hơn là những thuật toán thao túng tâm lý, “lộng giả thành chân”. Trong ma trận tin giả, người dân cần hình thành thói quen nắm bắt thông tin trên các tờ báo chính thống, làm theo hướng dẫn của cơ quan chức năng để tham gia tích cực vào công tác đấu tranh, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng.
Sự nguy hại từ ma trận tin giả
Trong dịp kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, không gian mạng xuất hiện rất nhiều sản phẩm truyền thông được sản xuất bằng AI.
Cộng đồng mạng bày tỏ thích thú trước những sản phẩm có chất lượng nội dung và nghệ thuật tốt, mang tính giáo dục cao, thể hiện tính nhân văn sâu sắc, được tạo ra bởi các nhóm bạn trẻ có tinh thần yêu nước, giỏi công nghệ. Bên cạnh những thước phim tái hiện lịch sử hào hùng, thể hiện niềm tôn kính, tri ân Chủ tịch Hồ Chí Minh, các anh hùng liệt sĩ; ca ngợi Đảng Cộng sản Việt Nam, tình yêu quê hương, đất nước... là những sản phẩm văn hóa, nghệ thuật giải trí, được giới trẻ yêu thích.
Không có số liệu thống kê các sản phẩm AI về những chủ đề này, nhưng sự xuất hiện liên tục với tần suất lớn trên các nền tảng số cho thấy lòng yêu nước, niềm tự hào, tự tôn dân tộc của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam vô cùng to lớn và đáng trân trọng. Nguồn năng lượng tích cực này cũng gợi mở cho các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, đội ngũ những người làm công tác tư tưởng văn hóa nhiều ý tưởng, phương thức nhằm đẩy mạnh công tác truyền thông bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng với phương châm lấy “xây” để “chống”.
 |
Ở chiều ngược lại, vấn nạn tin giả, thông tin chứa nội dung, thông điệp xấu độc, phản động cũng được các thế lực thù địch tận dụng những phần mềm AI tung ra, xuất hiện nhan nhản trên các nền tảng số. Chúng sử dụng các thuật toán AI để lan truyền thông tin chống phá Đảng, chống phá đất nước theo xu hướng truy cập, tìm kiếm thông tin của cư dân mạng.
Chính vì vậy, khi một sự kiện diễn ra thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội (ví dụ hoạt động diễu binh, diễu hành; học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; sắp xếp, tinh gọn bộ máy; xử lý cán bộ tham nhũng, tiêu cực, v.v..), các thuật toán AI sẽ tự động cung cấp cho người dùng những sản phẩm xấu độc do các thế lực thù địch sản xuất bằng ứng dụng AI có nội dung liên quan. Nhiều người dùng mạng xã hội đã thốt lên: Cứ vào mạng là thông tin phản động nó đập vào mắt.
Với những người có am hiểu nhất định về công nghệ, có bản lĩnh tư tưởng chính trị vững vàng, có trình độ, kiến thức về lý luận chính trị... thì việc nhận diện không phải là vấn đề quá khó khăn. Nhưng với đại đa số công dân, đặc biệt là người dân vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, người lao động trong các khu công nghiệp, những thành phần ít có điều kiện tiếp xúc với công nghệ... thì để phân biệt thật-giả, tốt-xấu... là cả một thách thức.
Người viết bài này trong chuyến về quê mới đây đã chứng kiến nhiều chuyện dở khóc dở cười. Bà con cô bác, trong đó có nhiều cán bộ hưu trí, cựu chiến binh, bên bàn trà, chén rượu... rôm rả bàn chuyện thời sự, thế sự. Họ quả quyết rằng có một đại biểu Quốc hội ở Tây Nguyên, sau khi có ý kiến đề xuất tăng mức xử phạt các hành vi vi phạm luật giao thông đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức giáng chức, giáng cấp bậc quân hàm.
Tìm hiểu mới vỡ lẽ, đó là tin giả từ một sản phẩm truyền thông do các thế lực thù địch tạo nên bằng ứng dụng AI, lan truyền trên mạng xã hội. Vì tin giả được làm như thật nên đã đánh lừa được các giác quan của người dân. Lý giải vấn đề này, một chuyên gia AI ở Bộ tư lệnh 86 cho biết: Do ý kiến của đại biểu Quốc hội nhận được sự quan tâm rộng rãi của dư luận xã hội nên các thuật toán AI đã tự động cung cấp thông tin liên quan, trong đó có nhiều thông tin độc hại, phản động do các thế lực thù địch tạo ra để thực hiện mưu đồ chống phá đất nước.
Sử dụng thông tin chính thống để đấu tranh, phản bác
Việc các thế lực thù địch sử dụng thuật toán AI thao túng tâm lý người dùng đã và đang tạo nên những cái bẫy nguy hiểm trên không gian mạng, khiến công tác nhận diện, đấu tranh gặp rất nhiều khó khăn, thách thức. Trong vấn nạn lừa đảo trực tuyến, nhiều nạn nhân bị lừa sạch tiền trong tài khoản ngân hàng chia sẻ, ban đầu khi tiếp nhận thông tin thì hoàn toàn tỉnh táo, nhưng sau đó bị cuốn vào cơn mê sảng giống như bị thôi miên. Thế là cứ làm theo lời đối tượng lừa đảo, đến khi tỉnh lại thì đã muộn. Nạn nhân không chỉ là người thiếu kiến thức, kỹ năng công nghệ mà ngay cả một số cán bộ quản lý, có học vị cao cũng dính bẫy.
Vụ việc bà Nguyễn Thị Giang Hương (thời điểm bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản là Chủ tịch UBND huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai) bị lừa đảo trực tuyến mất khoảng 170 tỷ đồng là một dẫn chứng đau lòng điển hình.
Khi cơn mê sảng do bị AI thao túng tâm lý trên lĩnh vực tư tưởng chính trị, văn hóa diễn ra một cách từ từ, âm ỉ trong đời sống tinh thần của người dân, hậu quả của nó không đong đếm bằng tiền mà liên quan đến sự an nguy của chế độ.
Xin nhắc lại một vụ việc điển hình để chúng ta thấy rõ hơn mối nguy từ ma trận tin giả từ ứng dụng AI. Đầu năm 2023, thông tin về một nữ sinh bị “hiếp dâm” trong thời gian học giáo dục quốc phòng, an ninh tại Trường Quân sự Quân khu 7 đã gây rúng động dư luận. Tất cả bắt nguồn từ một video clip có hình ảnh, âm thanh “sống động như thật” do đối tượng Nguyễn Lê Tấn Tài (sinh năm 2004, ngụ tại tỉnh Đồng Nai) thực hiện. Mặc dù cơ quan chức năng đã có văn bản phản bác và đối tượng tung tin giả đã xóa bài đăng, lên tiếng đính chính, xin lỗi ngay sau đó nhưng những động thái này không đủ sức ngăn chặn hội chứng đám đông trên không gian mạng.
Chỉ đến khi Bộ tư lệnh Quân khu 7 tổ chức họp báo, cung cấp đầy đủ thông tin phản bác thì mới dập tắt được “cơn lên đồng tập thể” trên không gian mạng. Đối tượng tung tin giả sau đó đã bị truy tố, xử lý nghiêm khắc trước pháp luật.
Nắm bắt tâm lý, nhu cầu của xã hội thông qua xu hướng quan tâm, tìm kiếm thông tin trên không gian mạng, các thế lực thù địch và đối tượng phản động thường xuyên tận dụng, khai thác tiện ích từ các ứng dụng AI để thực hiện những chiến dịch truyền thông chống phá đất nước.
Theo Đại tá, TS Trần Ngọc Anh, nguyên Chỉ huy trưởng Trung tâm 286, Bộ tư lệnh 86: Nếu như trước đây, việc soạn các bài viết, bài nói, video clip, bản tin... theo phương pháp thủ công cần nhiều thời gian, nhân lực thì nay, công nghệ AI đã làm thay tất cả. Các thế lực thù địch sản xuất tin giả để dẫn dắt dư luận. Chúng sử dụng các phần mềm AI sưu tầm, tổng hợp thông tin, hình ảnh từ báo chí chính thống và mạng xã hội trong nước, bám vào dòng thời sự chủ lưu để tạo dựng thông tin sai lệch, xuyên tạc, dẫn dắt dư luận, sử dụng các thuật toán AI đưa sản phẩm, thông tin xấu độc len lỏi, xâm nhập mọi ngóc ngách của những tài khoản cá nhân trên các nền tảng số.
Chính vì vậy, khi trong nước có sự kiện gì thì ngay lập tức không gian mạng sẽ xuất hiện thông tin xuyên tạc, chống phá với tần suất dày đặc, hằng phút, hằng giờ “đập” vào mắt người dùng mạng xã hội. Với chiêu bài “lộng giả thành chân”, các hệ thống chatbot sử dụng AI có thể tự động tham gia bình luận, chia sẻ thông tin xấu độc, gây nhiễu loạn thông tin, thao túng tâm lý xã hội, hệ lụy khôn lường.
Nguy hại hơn, sau khi tung ma trận tin giả, một số đối tượng phản động đã ngông cuồng lên tiếng thách thức lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Những ngày gần đây, khi chúng ta triển khai lấy ý kiến nhân dân sửa đổi Hiến pháp năm 2013, không gian mạng xuất hiện cái gọi là “lá thư thách thức Tổng Bí thư Tô Lâm” của đối tượng phản động Nguyễn Văn Đài (tự xưng là luật sư Nguyễn Văn Đài). Với giọng điệu ngông cuồng, hỗn láo, thái độ trịch thượng, vô văn hóa, Nguyễn Văn Đài lên tiếng thách thức đòi bỏ Điều 4 của Hiến pháp. Khi thông tin phản động này được các thế lực thù địch ứng dụng thuật toán AI xâm nhập vào các tài khoản mạng xã hội, đã được một số đối tượng bất mãn, cơ hội chính trị cổ xúy, tung hô.
Trong bối cảnh trình độ, kỹ năng, nhận thức về công nghệ AI của đại bộ phận cán bộ, đảng viên, người dân mới ở ngưỡng “bình dân học vụ số”, việc nhận diện tin giả đã khó, triển khai các giải pháp đấu tranh, loại bỏ nó trong đời sống xã hội còn khó khăn hơn. Ma trận tin giả từ ứng dụng AI đều là ảo, nhưng hậu quả của nó là thật, có những cái thật phũ phàng, thật “chết người” mà chúng ta đang hằng ngày, hằng giờ phải đối mặt trong thế giới ảo.
Với tinh thần lấy “xây” để “chống”, cán bộ, đảng viên và công dân yêu nước cần nắm bắt, nghiên cứu, đối chiếu thông tin từ các tờ báo chính thống, tránh rơi vào bẫy tin giả. Đó cũng là cơ sở để “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, sử dụng thông tin, tư liệu chính thống để tham gia đấu tranh, phản bác những thông tin sai trái, thù địch trên không gian mạng...
(còn nữa)
LỮ NGÀN
Bài viết là lời cảnh báo sắc sảo và đầy tính thời sự về hiểm họa từ ma trận tin giả do các thế lực thù địch tạo ra bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Trong bối cảnh hiện nay, khi AI có thể tái tạo giọng nói, gương mặt, tình huống và thậm chí là cảm xúc một cách “sống động như thật”, thì ranh giới giữa giả và thật ngày càng trở nên mờ nhạt. Nguy hiểm hơn cả là sự kết hợp giữa AI và những thuật toán thao túng tâm lý – thứ có thể dẫn dắt người dùng mạng xã hội tin vào những điều hoàn toàn sai trái, để rồi dần dần bị “cảm hóa” theo một lối suy nghĩ lệch lạc, phản kháng, thậm chí chống đối chế độ.
Trả lờiXóaĐiều đáng lo ngại là không ít người dân, kể cả cán bộ hưu trí, cựu chiến binh, người lao động trí thức… vẫn chưa có đủ kỹ năng để nhận diện những sản phẩm giả mạo. Những câu chuyện “dở khóc dở cười” như việc bàn luận, truyền tai nhau tin giả về đại biểu Quốc hội bị xử lý kỷ luật hay những video xuyên tạc trắng trợn được lan truyền chóng mặt chỉ là phần nổi của một “tảng băng chìm” nguy hiểm. Các thế lực phản động không chỉ nhắm đến mục tiêu tạo nhiễu loạn thông tin, mà còn mưu toan bào mòn lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước – một cách âm thầm nhưng vô cùng độc hại.
Trong hoàn cảnh đó, việc mỗi người dân, nhất là cán bộ, đảng viên phải nhận thức đầy đủ rằng: tham gia bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng không còn là khẩu hiệu mà là nhiệm vụ chính trị cấp thiết. Bảo vệ Tổ quốc hôm nay không chỉ bằng súng đạn hay cương lĩnh chính trị, mà còn là khả năng “miễn dịch thông tin” – tức là biết phân biệt thật giả, chọn lọc thông tin đúng đắn, dựa vào báo chí chính thống, từ đó chủ động phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc.
Đặc biệt, những ví dụ điển hình như vụ việc clip giả về nữ sinh bị xâm hại tại Trường Quân sự Quân khu 7 hay "lá thư thách thức Tổng Bí thư" từ đối tượng phản động đều cho thấy tính chất cực kỳ tinh vi, ngông cuồng và nguy hiểm của các chiến dịch truyền thông chống phá Đảng, Nhà nước. Nếu không có sự tỉnh táo và phản ứng kịp thời từ các cơ quan chức năng và hệ thống truyền thông chính thống, hậu quả sẽ rất khó kiểm soát, thậm chí có thể gây tổn hại đến an ninh quốc gia và trật tự xã hội.
Do đó, trong cuộc chiến này, “lấy xây để chống” không chỉ là khẩu hiệu, mà phải trở thành phương châm hành động thiết thực. Cần đẩy mạnh sản xuất các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật số mang tính giáo dục, lan tỏa giá trị tích cực, tôn vinh những biểu tượng cách mạng, khơi dậy lòng tự hào dân tộc – đặc biệt từ chính thế hệ trẻ. Đồng thời, cần tăng cường giáo dục nhận thức về AI, kỹ năng truyền thông số trong trường học, cơ quan, tổ chức xã hội, để mỗi công dân trở thành một “chiến sĩ” trên mặt trận không gian mạng – nơi mà mỗi lượt chia sẻ, mỗi dòng bình luận đều có thể trở thành vũ khí bảo vệ hay tiếp tay cho kẻ xấu.
Ma trận tin giả là ảo, nhưng hậu quả là thật. Và chỉ có sự tỉnh táo, đoàn kết và chủ động mới giúp chúng ta chiến thắng trong cuộc chiến không tiếng súng này.
Là một người trẻ từng nghĩ rằng “AI là công nghệ, không liên quan đến chính trị”, tôi thực sự bừng tỉnh sau khi đọc bài viết này. Từ những thước phim cảm động tưởng chừng chỉ có mục đích giải trí, cho đến các clip giả mạo đánh lừa cảm xúc và niềm tin, tôi mới hiểu rằng: AI không chỉ là công cụ sáng tạo, mà còn là vũ khí mới trên mặt trận tư tưởng. Và nếu người trẻ – lực lượng chính đang sử dụng mạng xã hội hàng ngày – không đủ hiểu biết, không đủ cảnh giác, chúng tôi có thể dễ dàng bị thao túng như cách mà một số đối tượng phản động đã và đang làm.
Trả lờiXóaThực tế cho thấy, chỉ cần vài đoạn video được dựng bằng AI, một bài đăng gài cắm thông điệp độc hại, hay vài comment mang tính kích động… là có thể làm lệch hướng nhận thức của cả một bộ phận người dùng, thậm chí tạo nên làn sóng phản ứng sai lệch. Nếu điều đó không được kịp thời nhận diện, phản bác, thì hệ lụy không chỉ là chia rẽ lòng tin trong dân, mà còn phá hoại sự ổn định về chính trị, an ninh xã hội của cả một quốc gia.
Tôi cho rằng, người trẻ không thể đứng ngoài cuộc chiến chống tin giả và bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng. Chúng ta cần chủ động học tập để hiểu bản chất AI, rèn luyện kỹ năng truyền thông số, đồng thời không ngừng củng cố bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng. Việc tích cực chia sẻ, sáng tạo nội dung tích cực, cổ vũ những giá trị đúng đắn và phản bác thông tin sai lệch không chỉ là trách nhiệm, mà còn là một biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước trong thời đại số.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ nằm ở hội nghị hay các văn kiện, mà là hành động thiết thực mỗi ngày từ việc đọc – hiểu – chia sẻ thông tin đúng. Chúng ta – thế hệ trẻ – chính là những “chiến sĩ thông tin” trong thời đại mới, cần chủ động, tỉnh táo và đoàn kết để “miễn dịch” trước ma trận tin giả, giữ vững niềm tin vào con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân đã lựa chọn.
Là một cán bộ làm công tác tư tưởng, tôi đặc biệt đồng tình với nhận định của bài viết: "Ma trận tin giả do AI tạo ra là ảo, nhưng hậu quả là thật". Thật vậy, trong bối cảnh toàn cầu hóa thông tin và bùng nổ công nghệ, trận tuyến tư tưởng đã không còn là những cuộc tranh luận tại hội trường, mà là sự đấu tranh quyết liệt trên không gian mạng – nơi tin giả lan nhanh hơn sự thật, và cảm xúc dễ lấn át lý trí.
Trả lờiXóaTừng có thời gian công tác tại địa phương vùng sâu, tôi chứng kiến không ít trường hợp người dân chia sẻ những video, hình ảnh do AI dựng lên với thái độ tin tưởng tuyệt đối, bởi chúng được sản xuất quá chân thật và gắn liền với các sự kiện chính trị nhạy cảm. Sự thiếu hiểu biết về công nghệ, cộng với tâm lý hoài nghi, dễ bị kích động… chính là “mảnh đất màu mỡ” để những thông tin xuyên tạc, phản động len lỏi và bám rễ. Đây là thách thức cực kỳ lớn với công tác tuyên giáo hiện nay.
Trong thực tế, nếu công tác định hướng không theo kịp tốc độ lan truyền của tin giả, nếu các cán bộ tuyên truyền không làm chủ được công cụ kỹ thuật số và AI, thì rất khó để giữ được niềm tin và sự đồng thuận xã hội. Chính vì vậy, đã đến lúc công tác tuyên giáo cần đổi mới cả về nội dung lẫn hình thức. Phải tăng cường sản xuất nội dung số chính thống, chủ động chiếm lĩnh không gian mạng bằng những sản phẩm chất lượng, hấp dẫn và nhân văn, đủ sức “hấp dẫn” và “định hướng” dư luận trước khi kẻ xấu kịp dẫn dắt.
Mặt khác, đội ngũ cán bộ, đảng viên cần nâng cao nhận thức và kỹ năng truyền thông trong môi trường số, coi việc đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, không khoán trắng cho ngành chuyên môn hay cơ quan chức năng. Đặc biệt, cần “chuyển hóa nhận thức” trong chính nội bộ: không xem nhẹ không gian mạng, không mơ hồ trước sức mạnh thao túng từ AI, và không thể để công cuộc bảo vệ Tổ quốc trên mặt trận tư tưởng rơi vào thế bị động.
Nói cách khác, cuộc chiến tư tưởng trong thời đại AI là một cuộc chiến không tiếng súng, nhưng hậu quả có thể làm lung lay nền móng của chế độ. Muốn chiến thắng, chúng ta phải xây dựng một “pháo đài thông tin” vững chắc bằng niềm tin, tri thức, công nghệ và sự đoàn kết của cả hệ thống chính trị – mà mỗi cán bộ, đảng viên và người dân là một “tường thành” quan trọng không thể thiếu.