Chuyện khiến nhiều người dân va vấp và bức xúc nhất có lẽ là việc đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) lần đầu, vì hầu như hộ dân nào cũng phải làm sổ đỏ. Trách nhiệm giải quyết việc này thuộc chính quyền địa phương, trực tiếp là cán bộ địa chính phải hướng dẫn người dân làm các thủ tục cần thiết, kiểm tra đủ điều kiện để cấp sổ đỏ thì trình cấp có thẩm quyền ký duyệt; nếu không đủ điều kiện phải thông báo rõ lý do và hướng dẫn người dân cần phải làm gì tiếp theo.

Thế nhưng thực tế nhiều trường hợp phải chạy vạy, nhờ vả, phải thông qua “cò”, tốn nhiều tiền thì mới được cấp sổ đỏ-dù đó là quyền lợi hợp pháp của công dân, cơ quan chức năng phải có trách nhiệm thực hiện. Đặc biệt, có trường hợp người dân không khỏi thắc mắc, bức xúc khi thấy mảnh đất gần nhà mình có nguồn gốc tương tự, thậm chí là đất lấn chiếm, đất nông nghiệp... lại nhanh được cấp sổ đỏ (!)

Trách nhiệm phải làm, sao lại ban ơn?
 Tranh của Mạnh Tiến 

Còn nhiều việc khác bị không ít cán bộ, công chức, viên chức “biến” từ nghĩa vụ, trách nhiệm phải làm thành sự “ban phát” cho người dân, doanh nghiệp, như: Giải quyết các thủ tục hành chính; cung cấp những thông tin theo quy định (thông tin quy hoạch, các chính sách, hướng dẫn...); các tập thể, cá nhân đề nghị huân chương hoặc hình thức khen thưởng khác; cấp các loại giấy phép; đăng ký kinh doanh, sản phẩm... Ví dụ điển hình là vừa qua, một số cán bộ Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế đã bị xử lý vì đặt ra “cơ chế ngầm”, mỗi hồ sơ của doanh nghiệp phải nộp vài triệu đồng mới được ký duyệt, nếu không sẽ bị trả lại không rõ lý do. Việc cán bộ, nhân viên các cơ quan chức năng cố tình đặt ra cơ chế “xin-cho”, “gây khó để có... phong bì” đã tạo nên nạn “tham nhũng vặt” khiến nhân dân rất bất bình, các thế lực thù địch có cớ chống phá, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và chế độ ta.

Ngoài ra, trong giải quyết công việc của một số cơ quan, tổ chức cũng có tình trạng cấp trên “hành” cấp dưới, biến những việc thuộc trách nhiệm của mình thành “ban ơn”. Ví dụ như trong việc cấp kinh phí và trang thiết bị thuộc tài sản công, điều động, bổ nhiệm, nâng lương, khen thưởng, mượn nhà công vụ hay thuê, mua nhà ở xã hội... Những việc này theo quy định thì cấp trên phải làm trên cơ sở xem xét khách quan, bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho cấp dưới; nhưng không hiếm cán bộ tự cho mình có quyền ưu tiên, thiên vị hoặc gây khó, tạo tình huống xin-cho, thậm chí còn chỉ đạo cấp dưới làm không đúng quy định để “đặc cách” người nhờ vả mình, hình thành lệ xấu chạy chọt, xin xỏ. Hệ lụy là những người ngay thẳng, không quỵ lụy "đi cửa sau" thì thiệt thòi, nảy sinh tư tưởng chán nản, bất mãn, nội bộ mất đoàn kết.

Tư tưởng “ban phát” làm cho nhiều cán bộ mặc nhiên coi những người được mình “ban ơn” phải mang ơn và trả ơn; nếu không thì sẽ bị quy chụp là vô ơn, không biết điều, thậm chí bị rêu rao là “ăn cháo đá bát”. Thói xấu này làm cho cấp dưới bức xúc vì thực tế họ có đủ tiêu chuẩn được nhận những quyền lợi hợp pháp do tập thể thống nhất đề nghị chứ không cần cấp trên “ban ơn”, tạo điều kiện.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã nhấn mạnh: Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị phát triển quốc gia theo hướng hiện đại, minh bạch, trách nhiệm giải trình cao; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính; xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, liêm chính, phục vụ. Kiên quyết xóa bỏ cơ chế "xin-cho", giảm tối đa thủ tục hành chính... Lấy thời gian, chi phí của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách; bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh an toàn, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh... Đồng thời thiết kế cơ chế kiểm soát quyền lực để quyền lực luôn trong khuôn khổ pháp luật, đạo đức, văn hóa, truyền thống dân tộc và niềm tin của nhân dân.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh: Phải tăng cường kiểm soát quyền lực, không để người dân phải xin những gì lẽ ra được hưởng. Mô hình quản trị quốc gia phải dựa trên pháp luật minh bạch, dữ liệu tin cậy, hạ tầng số hiện đại, bộ máy tinh gọn, cán bộ liêm chính, kỷ cương đi đôi với phục vụ. Đó mới là quản trị kiến tạo phát triển, không phải quản trị xin-cho.

Như vậy, Đảng, Nhà nước ta đã xác định rõ trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức là phải tận tâm, tận lực phục vụ nhân dân; phải quan tâm chăm lo, bảo đảm những quyền lợi hợp pháp, chính đáng của nhân dân; lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo phẩm chất, năng lực, hiệu quả công việc của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức. Quan điểm này được nhân dân rất đồng tình, ủng hộ.

Tuy nhiên, trước thực tế một bộ phận cán bộ, nhân viên các cơ quan công quyền vẫn cố tình phớt lờ bổn phận, trách nhiệm, gây phiền hà, nhũng nhiễu nhân dân, Đảng, Nhà nước cần có biện pháp xử lý dứt điểm, kiên quyết không để “con sâu làm rầu nồi canh”, gây ảnh hưởng xấu tới kỷ cương, phép nước và đặc biệt là niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.

Trong giai đoạn cách mạng mới, với sự chống phá ngày càng quyết liệt, tinh vi, nham hiểm của các thế lực thù địch, chúng ta càng phải chăm lo xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, càng phải tăng cường kỷ luật thực thi công vụ để thể hiện rõ tinh thần vì nhân dân phục vụ. Kiên quyết không để các thế lực thù địch lợi dụng những vụ việc cán bộ, công chức tiêu cực, “hành dân” để thổi phồng, suy diễn, quy chụp Đảng, Nhà nước ta “nói hay, làm dở”, “nói một đằng, làm một nẻo” hòng thực hiện mưu đồ nham hiểm của chiến lược “diễn biến hòa bình”, kích động tâm lý bất mãn, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ ta.

Phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” không chỉ là đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận mà quan trọng nhất là phải bắt đầu từ những việc cụ thể trong thực thi công vụ hằng ngày. Mỗi cán bộ, công chức, viên chức phải nhận thức rõ: Phục vụ nhân dân là trách nhiệm, nghĩa vụ của mình chứ không phải sự ban phát; không thể biến trách nhiệm, việc phải làm thành đặc quyền cho hay không cho, khiến người dân, doanh nghiệp và cấp dưới phải xin xỏ, nhờ vả và chạy chọt, từ đó nảy sinh tư tưởng bất mãn, bức xúc, mất niềm tin.