Tháng Bảy 30, 2025
Phê phán các luận điệu xuyên tạc về đường lối đối ngoại theo trường phái ngoại giao “cây tre Việt Nam”
Thái Dương
Trong tiến trình phát triển và hội nhập quốc tế, Việt Nam đã không ngừng khẳng định vị thế độc lập, tự chủ, đồng thời thể hiện bản lĩnh mềm dẻo, linh hoạt trong các mối quan hệ đối ngoại. Hình ảnh “ngoại giao cây tre” – được cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng sử dụng lần đầu tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 29 (ngày 22/8/2016) – là một biểu tượng sinh động, súc tích thể hiện triết lý đối ngoại độc đáo của Việt Nam: kiên cường nhưng mềm dẻo, vững chắc nhưng thích ứng linh hoạt. Tuy nhiên, trong thời gian qua, một số thế lực thù địch, phản động và những luận điệu thiếu thiện chí đã cố tình xuyên tạc hình ảnh và bản chất của đường lối này, cho rằng đó là biểu hiện của sự “đu dây”, “ba phải”, “thiếu lập trường”, hay thậm chí là “phụ thuộc vào các nước lớn”.
Các thế lực thù địch lợi dụng triệt để không gian mạng để kích động, lôi kéo chống phá Đảng, Nhà nước, xúc phạm, bôi nhọ, phủ nhận các thành quả của cách mạng Việt Nam, phủ nhận vai trò lãnh đạo, cùng đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ của Đảng ta, các thế lực thù địch, phản động đã cố tình xuyên tạc đường lối đối ngoại theo trường phái ngoại giao “cây tre Việt Nam” bằng nhiều luận điệu mang tính kích động, phủ định, bôi nhọ. Nhiều trang mạng xã hội, nhất là các trang mạng xã hội có nhiều người theo dõi như Facebook, Tiktok, Youtube, đặc biệt là các tài khoản của một số cơ quan, tổ chức báo chí nước ngoài thù địch với Việt Nam như BBC, RFA, RFI, Việt Tân đưa hàng loạt các bài nhằm vu khống, bịa đặt rằng: “Ngoại giao cây tre” là biểu hiện của sự đu dây, không có lập trường; Việt Nam né tránh, sợ hãi trước các nước lớn nên chọn con đường “mềm dẻo quá mức”; Ngoại giao cây tre chỉ là khẩu hiệu mỹ miều, thực chất là lệ thuộc. Thậm chí, chúng xuyên tạc trường phái ngoại giao “cây tre Việt Nam” là “ba phải”, “hai mặt”, “gió chiều nào che chiều ấy”, “không có lập trường nhất quán, ổn định”, là “bắt cá hai tay”… nên không thể tin cậy được; đây là đường lối “bảo thủ”, “trì trệ”, “tự tách mình ra khỏi dòng chảy của lịch sử”, không phù hợp. Thêm vào đó, chúng phê phán chủ trương “bốn không” của Việt Nam trong hoạt động đối ngoại quốc phòng là “dại dột”, “tự trói tay mình”, “tự cô lập mình”. Từ đó, chúng “khuyên” Việt Nam nên chọn theo (hay dựa vào) nước này để chống nước kia và ngược lại. Những nhận định trên không chỉ phiến diện mà còn nhằm mục đích gây hoài nghi, chia rẽ niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực đối ngoại. Trước những diễn biến phức tạp của tình hình khu vực và quốc tế, việc bác bỏ các luận điệu sai trái, làm rõ bản chất đúng đắn, nhân văn và đầy trí tuệ của đường lối ngoại giao “cây tre Việt Nam” là nhiệm vụ cần thiết để bảo vệ nền tảng tư tưởng và định hướng phát triển quốc gia.
Qua thực tiễn cuộc sống và thành công của cách mạng Việt Nam trong chính sách đối ngoại, chúng ta có thể khẳng định ngay rằng, những luận điệu nói trên của các thế lực thù địch, phản động là hoàn toàn sai trái. Về mặt lý thuyết, hình ảnh cây tre là biểu tượng gần gũi và quen thuộc với người Việt Nam, cây tre mọc ở khắp các vùng quê, gắn bó với đời sống lao động, văn hóa và tâm hồn dân tộc. Tre có rễ bám sâu, thân thẳng, dẻo dai, chịu đựng gió bão, và mọc thành lũy đoàn kết – tất cả đều mang hàm ý sâu sắc về phẩm chất của một nền ngoại giao hiện đại gắn với truyền thống. “Vững ở gốc” là sự kiên định về mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, lấy lợi ích quốc gia – dân tộc làm nguyên tắc hàng đầu, “bất biến”; là đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, lấy thực lực làm gốc, lấy đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế để tạo thế, lập thời; lấy phương pháp luận chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng soi đường, chỉ lối. “Chắc ở thân” là những phương pháp tạo nên sức mạnh, thực hiện phương châm kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; trong đó, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc là nhân tố căn bản, sống còn, quyết định, đoàn kết quốc tế là nhân tố bổ trợ hết sức quan trọng; là giương cao ngọn cờ chính nghĩa, nhân văn, thủy chung, thượng tôn pháp luật và phù hợp với xu thế tiến bộ của thời đại. “Uyển chuyển ở cành” là phong cách, nghệ thuật ứng xử linh hoạt trên nguyên tắc “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, đặc biệt trong các hoàn cảnh khó khăn, có sự mâu thuẫn giữa những xu thế khác nhau, đòi hỏi phải hài hòa cái chung và cái riêng, nhằm giữ vững bản sắc, giá trị đất nước và bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia – dân tộc Việt Nam. Về mặt thực tế,
- Việt Nam luôn nhất quán với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, vì hòa bình, hợp tác và phát triển, kiên định lập trường về chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và không liên minh quân sự, không theo nước này để chống nước kia. Những nguyên tắc này được thể hiện rõ trong các văn kiện chính trị, luật pháp quốc tế mà Việt Nam tham gia, cũng như trong cách xử lý các vấn đề quốc tế và khu vực. Việc Việt Nam thiết lập quan hệ đối tác chiến lược và toàn diện với nhiều quốc gia, kể cả các nước có mối quan hệ cạnh tranh hoặc đối lập lẫn nhau, không phải là “đu dây”, mà là chủ động, linh hoạt trong bảo vệ lợi ích quốc gia, nhằm tạo thế cân bằng chiến lược và mở rộng không gian hợp tác. Đây là chiến lược khôn ngoan và cần thiết trong bối cảnh thế giới đa cực, nơi các quốc gia đều tìm cách tối ưu hóa lợi ích mà không phải hy sinh nguyên tắc.
- Việt Nam luôn thẳng thắn, kiên định về nguyên tắc, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến biển Đông, chủ quyền lãnh thổ, nhân quyền, đồng thời vẫn giữ thái độ đối thoại, hợp tác với các bên liên quan. Trong nhiều tình huống quốc tế nhạy cảm, Việt Nam đã thể hiện bản lĩnh thông qua việc đưa ra lập trường rõ ràng, công khai, đúng luật pháp quốc tế. Việc Việt Nam ứng cử và đảm nhiệm thành công vai trò tại các tổ chức quốc tế như Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc, ASEAN, APEC… là minh chứng cho sự can đảm, trách nhiệm và bản lĩnh quốc tế chứ không hề là né tránh.
- Việt Nam không lệ thuộc vào bất kỳ ai. Đường lối đối ngoại của Việt Nam là đa phương hóa, đa dạng hóa, làm bạn và là đối tác tin cậy của tất cả các quốc gia. Việt Nam hiện có: Quan hệ đối tác chiến lược, toàn diện với hơn 30 nước; Giao thương với hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ; Là thành viên tích cực trong hơn 70 tổ chức quốc tế và khu vực. Từ đó có thể thấy, Việt Nam không rơi vào quỹ đạo ảnh hưởng của bất kỳ cường quốc nào, mà đang xây dựng một mạng lưới quan hệ ngoại giao cân bằng, rộng mở, vì lợi ích quốc gia và hòa bình thế giới.
Việt Nam đã có rất nhiều những thành tựu minh chứng cho sự hiệu quả của “ngoại giao cây tre”: Trong giai đoạn 2011–2024, Việt Nam đã thiết lập và nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược, đối tác toàn diện với các cường quốc như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga, Hàn Quốc, EU…; tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại lớn như CPTPP, EVFTA, RCEP – thể hiện năng lực đàm phán, cam kết cải cách và hội nhập toàn diện; chủ động đưa ra sáng kiến trong các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, an ninh biển, chủ nghĩa đa phương…Các hoạt động ngoại giao cấp cao gần đây, như chuyến thăm Hoa Kỳ của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng năm vào tháng 7/2015, tiếp đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin, Tổng thống Mỹ Joe Biden… đều thể hiện sự chủ động, cân bằng và vị thế nâng cao của Việt Nam trên trường quốc tế.
Ngoại giao “cây tre Việt Nam” không phải là một mỹ từ trừu tượng, càng không phải là biểu hiện của sự lưng chừng, thiếu quyết đoán như một số luận điệu xuyên tạc. Đây là một trường phái ngoại giao mang đậm bản sắc dân tộc, kết tinh từ trí tuệ của cha ông, tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn hội nhập sâu rộng của đất nước. Bằng việc kết hợp giữa nguyên tắc và linh hoạt, giữa mềm dẻo và kiên cường, giữa hiện đại và truyền thống, ngoại giao cây tre đã và đang giúp Việt Nam: Bảo vệ vững chắc chủ quyền và lợi ích quốc gia; tạo dựng hình ảnh tích cực trong mắt bạn bè quốc tế; góp phần thúc đẩy hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững trên toàn cầu. Việc bác bỏ các luận điệu xuyên tạc là cần thiết không chỉ để bảo vệ đường lối đúng đắn của Đảng và Nhà nước mà còn để khẳng định một tư thế mới, bản lĩnh mới của Việt Nam – một quốc gia nhỏ về diện tích nhưng lớn về trí tuệ và tầm nhìn đối ngoại.
Đường lối ngoại giao “cây tre Việt Nam” là một trong những biểu tượng sinh động, súc tích và mang đậm bản sắc trí tuệ của dân tộc trong thời kỳ hội nhập sâu rộng. Hình ảnh cây tre — “gốc vững, thân chắc, cành uyển chuyển” — không chỉ là một ẩn dụ văn hóa, mà còn là một triết lý đối ngoại mang tầm chiến lược. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, quan hệ quốc tế ngày càng phức tạp, mô hình ngoại giao này đã giúp Việt Nam giữ được độc lập, tự chủ, đồng thời mở rộng không gian hợp tác và nâng cao vị thế quốc tế một cách khôn khéo và hiệu quả.
Trả lờiXóaThế nhưng, các thế lực thù địch, phản động cùng một số tổ chức truyền thông nước ngoài mang định kiến chống Việt Nam lại cố tình bóp méo, xuyên tạc bản chất đường lối này. Chúng gán cho ngoại giao cây tre những nhãn mác phiến diện như “đu dây”, “ba phải”, “thiếu lập trường”, hay “tự cô lập mình”. Mục đích sâu xa của những luận điệu đó là gieo rắc nghi ngờ, phá hoại niềm tin của nhân dân đối với đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, kích động Việt Nam đi theo quỹ đạo của một cường quốc để đối đầu với nước khác — một lựa chọn mà lịch sử và thực tiễn đã chứng minh là đầy rủi ro và đi ngược lợi ích quốc gia.
Thực tế cho thấy, ngoại giao “cây tre Việt Nam” không hề thụ động hay né tránh, mà là một phương thức chủ động, linh hoạt, thông minh nhằm dung hòa lợi ích, giữ vững chủ quyền, mở rộng quan hệ bạn bè và tối ưu hóa vị thế quốc gia trong một thế giới đa cực. Việt Nam hiện có quan hệ ngoại giao với hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, là đối tác chiến lược và toàn diện của hơn 30 nước, tham gia sâu rộng vào hơn 70 tổ chức quốc tế và khu vực, ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, RCEP… Đây không phải là “đu dây”, mà là một chiến lược đối ngoại bản lĩnh và tầm nhìn dài hạn của một quốc gia hiểu rõ lợi thế, vị thế và con đường phát triển của mình.
Không chỉ về mặt lý luận, thực tiễn cũng đã chứng minh sự đúng đắn của đường lối này. Việc Việt Nam liên tục đảm nhiệm thành công các vai trò quốc tế như Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, thành viên Hội đồng Nhân quyền, chủ nhà APEC, ASEAN… cùng hàng loạt chuyến thăm cấp cao song phương với cả các nước lớn có cạnh tranh chiến lược như Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản… đã thể hiện rõ bản lĩnh ngoại giao độc lập, chủ động, bình đẳng và đáng tin cậy của Việt Nam. Một quốc gia “đu dây” không thể nào đạt được những thành quả như vậy.
Trả lờiXóaNgoại giao cây tre chính là kết tinh của trí tuệ Việt Nam trong xử lý quan hệ quốc tế: mềm mà không yếu, kiên định mà không cứng nhắc, uyển chuyển mà vẫn giữ được nguyên tắc. Đó là sự kế thừa tinh thần ngoại giao Hồ Chí Minh — “thêm bạn bớt thù”, “dĩ bất biến, ứng vạn biến” — được phát triển và vận dụng sáng tạo trong bối cảnh toàn cầu hóa. Chính nhờ đường lối này, Việt Nam vừa giữ vững được môi trường hòa bình ổn định để phát triển, vừa xây dựng được hình ảnh một quốc gia có trách nhiệm, độc lập, là bạn, là đối tác tin cậy của cộng đồng quốc tế.
Do đó, những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch không những vô căn cứ mà còn bộc lộ rõ ý đồ chính trị chống phá. Việc phản bác, làm rõ bản chất đúng đắn và giá trị của “ngoại giao cây tre Việt Nam” không chỉ là một nhiệm vụ quan trọng về mặt tư tưởng, mà còn góp phần bảo vệ niềm tin của nhân dân, bảo vệ uy tín quốc gia và khẳng định bản lĩnh đối ngoại của đất nước trong kỷ nguyên hội nhập mới.
Ngoại giao “cây tre Việt Nam” không chỉ là một hình ảnh ẩn dụ mang tính thi vị, mà còn là kết tinh của tư duy chiến lược độc lập, bản lĩnh chính trị vững vàng và trí tuệ ngoại giao sâu sắc của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới. Từ xa xưa, cây tre đã trở thành biểu tượng của người Việt – dẻo dai, bền bỉ, đoàn kết, kiên trung trước sóng gió. Khi vận dụng vào đường lối đối ngoại, hình ảnh này càng trở nên có ý nghĩa sâu sắc: “vững ở gốc” thể hiện lập trường kiên định về độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia – dân tộc; “chắc ở thân” là biểu tượng của sức mạnh đoàn kết nội lực, kết hợp hài hòa giữa dân tộc và thời đại; “uyển chuyển ở cành” thể hiện sự linh hoạt, thích ứng khéo léo trong bối cảnh quốc tế đầy biến động. Đây là một triết lý ngoại giao khoa học, thực tiễn, phản ánh đúng vị thế, điều kiện và mục tiêu phát triển của đất nước ta trong thế kỷ XXI.
Trả lờiXóaCác thế lực thù địch cố tình bóp méo bản chất của đường lối ngoại giao này, gán ghép những khái niệm như “đu dây”, “thiếu lập trường”, “hai mặt”… để gây nghi ngờ và chia rẽ. Thực chất, đây là chiêu bài quen thuộc trong chiến lược “diễn biến hòa bình” nhằm phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, bôi nhọ chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ của Việt Nam. Tuy nhiên, thực tiễn đã chứng minh điều ngược lại: chính nhờ đường lối ngoại giao mềm dẻo nhưng kiên định này mà Việt Nam có thể duy trì được thế cân bằng chiến lược với các nước lớn, mở rộng quan hệ hợp tác với hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời khẳng định vai trò tích cực trong các tổ chức quốc tế như ASEAN, Liên Hợp Quốc, APEC, CPTPP, RCEP… Việt Nam không đứng về bên nào để chống bên nào, mà chủ động kiến tạo vị thế, bảo vệ lợi ích dân tộc, góp phần duy trì hòa bình và ổn định khu vực. Đó không phải là “đu dây”, mà là bản lĩnh của một quốc gia biết mình là ai, muốn đi đâu và làm thế nào để bảo vệ tối đa lợi ích quốc gia trong một thế giới đa cực đầy cạnh tranh và phức tạp.