Thứ tư, 30/07/2025 - 05:53
Hệ lụy, hậu quả từ các chiến dịch “truyền thông đen” là sự ngấm ngầm, len lỏi và bào mòn niềm tin từ trong lòng xã hội, thông qua không gian mạng, bằng ngôn từ mị dân, bằng cảm xúc bi kịch và bằng công nghệ AI tinh vi. Trong dòng chảy sôi động, quyết liệt của cải cách, chuyển đổi và hội nhập, hơn bao giờ hết, vấn đề đặt ra là làm sao để mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi công dân yêu nước có thể tự tạo một “hệ miễn dịch”, vững vàng trước những cơn “bão” truyền thông phản động...
Yêu cầu mới về “miễn dịch tư tưởng”
Trong các bài phát biểu khai mạc và bế mạc Hội nghị Trung ương 12 (khóa XIII), Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu: Phải đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết. Không để bất kỳ lợi ích cục bộ, cảm tính cá nhân hay nể nang, né tránh làm ảnh hưởng tới chất lượng quyết sách. Với tinh thần đoàn kết, thống nhất, tập trung trí tuệ, bản lĩnh, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã đề ra nhiều chủ trương, quyết sách lớn chuẩn bị cho Đại hội XIV, khẳng định cải cách thể chế là khâu đột phá, là động lực then chốt để thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.
Tổng Bí thư yêu cầu các cấp, các ngành chủ động rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật còn bất cập, mâu thuẫn; xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, minh bạch, khả thi, tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, bảo đảm quyền lợi chính đáng của nhân dân; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước, chuyển đổi từ mô hình hành chính quản lý sang hành chính phục vụ...
Chúng ta cần nhận thức rõ tính tất yếu trong quy luật phát triển, đổi mới phải song hành với phòng ngừa, củng cố; cải cách phải gắn liền với đấu tranh, bảo vệ thể chế chính trị, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ. Khi cải cách mạnh, chuyển đổi lớn thì cũng là lúc các thế lực chống phá hoạt động mạnh hơn, quyết liệt hơn. Khi chúng ta khơi thông một dòng chảy tích cực trong xã hội thì đồng thời cũng phải ngăn chặn dòng nước ngầm xuyên tạc, bóp méo, gieo rắc hoài nghi, kích động chống đối của các thế lực thù địch.
 |
“Miễn dịch tư tưởng” là rào chắn đầu tiên cần được xây dựng từ mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên. Cán bộ, nhất là người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị, phải là người tiên phong trong môi trường cải cách với tinh thần lấy “xây” để “chống”. Khi một cán bộ bị dao động bởi tin giả, hoài nghi trước sản phẩm “mị dân số” thì không chỉ là nạn nhân của “chiến tranh nhận thức” mà còn tạo lỗ hổng trong công tác lãnh đạo và năng lực quản trị, quản lý, điều hành bộ máy.
“Miễn dịch thông tin” không phải là tránh xa mạng xã hội mà là khả năng tiếp nhận, phân tích, phản biện và xử lý thông tin một cách chủ động, bản lĩnh, hiểu biết. Đó là việc mỗi người dân biết cách kiểm chứng thông tin, biết phân biệt đâu là sự thật, đâu là sản phẩm của deepfake, đâu là ý kiến phản biện xây dựng và đâu là luận điệu chống phá có chủ đích. Một học sinh biết kiểm tra thông tin trước khi chia sẻ là đã góp phần chống lại tin giả.
Một người dân biết từ chối tham gia nhóm kín mang màu sắc phản động là đã tự tạo vùng an toàn chính trị cho bản thân và gia đình. Một cán bộ biết hướng dẫn người dân cách đọc tin chính thống và phân biệt tin giả là đã làm tốt công tác dân vận trong môi trường số. Một người giỏi công nghệ số biết tạo ra các sản phẩm truyền thông lan tỏa tinh thần yêu nước là đã góp phần nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách. Đặc biệt, các cơ quan, phương tiện truyền thông đại chúng trong nước phải là lực lượng chủ công trong việc tạo “kháng thể thông tin” cho công chúng.
Thông tin kịp thời, minh bạch, dễ hiểu, có chiều sâu và chạm đến được cảm xúc của người dân chính là liều vaccine hữu hiệu nhất chống lại sự xâm nhập của các luận điệu xuyên tạc. Trong thời đại AI bùng nổ, mỗi bài báo, mỗi bản tin, mỗi phát ngôn của cán bộ lãnh đạo đều có giá trị trong định hướng dư luận và giữ ổn định xã hội. Muốn vậy, chúng ta cần có đáp số của những mô hình hay, việc làm tốt để nhân rộng. Cách làm của Thành ủy Đồng Xoài (tỉnh Bình Phước cũ, nay là phường Đồng Xoài, tỉnh Đồng Nai) là một dẫn chứng.
Với mô hình “Mỗi ngày lan tỏa một thông tin tích cực”, mỗi thành viên trong hệ thống chính trị ở địa phương có thói quen đọc tin tức trên mạng mỗi buổi sáng thức dậy. Bắt gặp thông tin nào mang năng lượng tích cực, tốt đẹp thì chia sẻ trên tài khoản cá nhân và tương tác cùng nhau trong cơ quan, đơn vị, địa phương... tạo nên trường năng lượng tích cực cho một ngày làm việc hiệu quả. Cùng với việc nói “không” với tin giả, tin độc hại, hành động này góp phần tích cực vào việc nâng cao hiệu quả “miễn dịch tư tưởng” trong cộng đồng...
Từ “miễn dịch” cá thể đến “miễn dịch” cộng đồng
Không ai có thể đơn độc chống lại một chiến dịch truyền thông sai trái nếu xung quanh không có môi trường lành mạnh. Cũng như trong y học, muốn dịch bệnh không bùng phát thì phải có miễn dịch cộng đồng. Trong lĩnh vực chính trị, tư tưởng cũng vậy, một tập thể có niềm tin vững chắc, có cơ chế tiếp nhận thông tin lành mạnh, có đội ngũ cán bộ đủ sức lý giải và hướng dẫn thì các luận điệu chống phá sẽ tự rơi vào thế yếu.
Vì vậy, cùng với thực hiện thắng lợi chủ trương cải cách bộ máy, cần tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng từ sớm, từ cơ sở. Không phải đợi đến khi xảy ra khủng hoảng truyền thông mới xử lý, mà phải chủ động xây dựng nền nếp sinh hoạt chính trị lành mạnh trong từng cơ quan, đơn vị, trong mỗi cấp ủy và tổ chức đảng. Cấp ủy, chính quyền phường, xã trong chính quyền địa phương hai cấp cần chủ động tạo không gian, môi trường để người dân được chất vấn, được giải thích, được đồng hành trong từng chính sách. Đó là cách làm cho hệ “miễn dịch tư tưởng” mang tính cộng đồng, bền vững.
Hội nghị Trung ương 12 (khóa XIII) đánh giá: Điều đặc biệt đáng trân trọng là các chủ trương lớn, những quyết sách chiến lược mang tính lịch sử đã và đang nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ, sự hưởng ứng tích cực và niềm tin sâu sắc của các tầng lớp nhân dân. Đồng bào cả nước bày tỏ kỳ vọng lớn lao vào sự nghiệp đổi mới của Đảng, tin tưởng vào tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh chính trị và đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Đây là nền tảng chính trị-xã hội vững chắc, quý báu để chúng ta tiếp tục tiến bước trong kỷ nguyên mới...
Đảng ta luôn coi trọng vai trò của nhân dân trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng, trong giám sát cán bộ, trong tham gia phản biện, xây dựng chính sách. Đó không chỉ là cam kết dân chủ mà còn là biện pháp phòng ngừa nguy cơ bị kích động, chia rẽ, gây mất đoàn kết nội bộ. Trong tiến trình cải cách, các thế lực phản động luôn tìm mọi thủ đoạn để chia rẽ Đảng với dân, chia rẽ chính quyền với quần chúng, tạo ra các "vết nứt" để từ đó châm ngòi kích động.
Vì vậy, cấp ủy, chính quyền xã, phường mới bên cạnh vận hành nhiệm vụ công, cần đặc biệt chú trọng đến công tác tư tưởng, chính trị. Mỗi chính sách được triển khai đúng đắn, mỗi cán bộ gần dân, mỗi tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh chính là một thành tố bền vững tạo nên “bức tường mềm” ngăn sóng gió phản động. Ngược lại, một biểu hiện quan liêu, vô cảm, một sự trì trệ, thiếu minh bạch sẽ tạo ra kẽ hở cho các thế lực thù địch lợi dụng kích động chống phá...
MỸ LONG - HÀ THANH
Thực tế cho thấy, trong bối cảnh cải cách mạnh mẽ, chuyển đổi sâu rộng và hội nhập quốc tế ngày càng sâu sắc, “truyền thông đen” đã và đang trở thành một loại “vũ khí mềm” nguy hiểm mà các thế lực thù địch sử dụng để tấn công nền tảng tư tưởng, gây nhiễu loạn dư luận và làm xói mòn niềm tin xã hội. Những thông tin bị bóp méo, được trình bày bằng ngôn từ mị dân, bằng cảm xúc bi kịch, cộng với công nghệ AI tinh vi, dễ khiến một bộ phận người dân – đặc biệt là giới trẻ – dao động nếu thiếu nền tảng chính trị vững vàng. Chính vì vậy, yêu cầu xây dựng “hệ miễn dịch tư tưởng” không còn là khẩu hiệu mà là một nhiệm vụ cấp thiết, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, mỗi tổ chức đảng, từng cán bộ, đảng viên và mọi công dân yêu nước.
Trả lờiXóaTrước hết, cần nhận thức rõ rằng cải cách và bảo vệ phải là hai mặt song hành của một quá trình. Khi xã hội mở rộng không gian tự do thông tin, tăng cường minh bạch, thì đồng thời, các chiến dịch xuyên tạc, bóp méo, kích động cũng sẽ tận dụng cơ hội đó để len lỏi vào đời sống chính trị – xã hội. Đây không phải là hiện tượng riêng của Việt Nam mà là quy luật chung trong kỷ nguyên số. Vì vậy, nếu chỉ chú trọng đến phát triển mà coi nhẹ công tác tư tưởng, để “trống sườn” về nhận thức xã hội thì rất dễ dẫn tới tình trạng “miễn dịch tập thể” bị suy yếu, tạo kẽ hở cho thông tin độc hại thâm nhập. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh: phải đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết; kiên quyết không để cảm tính cá nhân, lợi ích cục bộ, hoặc tâm lý nể nang chi phối các quyết sách. Đây cũng chính là điểm tựa quan trọng để củng cố lòng tin xã hội và tăng khả năng “kháng thể chính trị” của toàn dân trước các chiến dịch truyền thông thù địch.
Một yếu tố then chốt khác là nâng cao năng lực tiếp nhận, phân tích và phản biện thông tin của người dân. “Miễn dịch thông tin” không có nghĩa là tránh xa mạng xã hội, mà ngược lại, là chủ động tiếp cận thông tin, biết kiểm chứng, đối chiếu, biết phân biệt giữa phản biện mang tính xây dựng với luận điệu xuyên tạc, thù địch. Khi mỗi người dân trở thành một “bộ lọc thông minh”, biết từ chối tham gia vào những nhóm kín phản động, biết lan tỏa thông tin tích cực và chia sẻ tin chính thống, thì sức đề kháng xã hội sẽ được nhân lên gấp bội. Mô hình “Mỗi ngày lan tỏa một thông tin tích cực” mà Thành ủy Đồng Xoài triển khai là minh chứng sinh động cho cách xây dựng “kháng thể xã hội” từ cơ sở, bằng những hành động thiết thực, gần gũi và lan tỏa.
Một trong những điểm mấu chốt khiến “truyền thông đen” nguy hiểm không chỉ nằm ở nội dung xuyên tạc, mà còn ở cách thức lan truyền tinh vi, có tính toán. Các thế lực thù địch hiểu rõ rằng, trong bối cảnh xã hội chuyển đổi mạnh mẽ, tâm lý người dân – đặc biệt là tầng lớp trẻ – dễ dao động trước những thông điệp ngắn gọn, cảm tính, đánh vào sự bất mãn hoặc nỗi lo lắng thường trực. Họ không công kích trực diện ngay từ đầu mà thường “thả mồi” bằng những câu chuyện đời thường, các vụ việc tiêu cực đơn lẻ rồi từ từ dẫn dắt đến những kết luận chính trị mang tính phủ định tổng thể. Đây chính là chiến thuật “tẩm độc thông tin”, làm cho những người tiếp nhận dần mất khả năng phân biệt đúng sai, thật giả, từ đó dẫn đến thái độ nghi ngờ, hoài nghi hệ thống chính trị.
Trả lờiXóaTrong tình huống đó, “miễn dịch tư tưởng” cần được hiểu không chỉ là sự cảnh giác về nhận thức mà còn là khả năng phản biện, lý giải thuyết phục và lan tỏa những giá trị tích cực. Một cán bộ, đảng viên nếu chỉ biết “né tránh” hoặc phản ứng cảm tính trước tin giả thì không thể tạo được sức thuyết phục trong lòng quần chúng. Ngược lại, nếu họ chủ động giải thích cặn kẽ, có lập luận sắc bén, dẫn chứng cụ thể, lại gắn với tinh thần trách nhiệm thì sẽ không chỉ “chặn đứng” tin giả mà còn củng cố được lòng tin xã hội. Đây cũng chính là lý do vì sao Đảng ta nhiều lần nhấn mạnh công tác giáo dục chính trị – tư tưởng phải đi trước một bước, phải xây dựng nền tảng nhận thức vững chắc ngay từ cơ sở.
Ngoài ra, truyền thông chính thống không thể chỉ đưa tin một chiều mà cần đổi mới cách thức truyền đạt, tăng cường chiều sâu, tính tương tác và sự gần gũi với đời sống người dân. Những thông tin kịp thời, minh bạch, có dẫn chứng cụ thể sẽ tạo nên “sức đề kháng nhận thức” tự nhiên, giúp người dân tin vào cái đúng, cái thật. Một khi các giá trị tích cực, tinh thần yêu nước, niềm tin vào cải cách được củng cố, thì những chiến dịch truyền thông đen dù có tinh vi đến đâu cũng khó có thể tạo nên hiệu ứng tiêu cực sâu rộng. Vì vậy, xây dựng “miễn dịch tư tưởng” chính là quá trình toàn diện, kết hợp giữa nhận thức cá nhân, hành động tập thể và sự chủ động chiến lược của cả hệ thống chính trị.
Cần phải nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng, “truyền thông đen” không xuất hiện một cách ngẫu nhiên, mà là kết quả của chiến lược lâu dài nhằm gây xói mòn niềm tin từ bên trong xã hội. Điều nguy hiểm ở chỗ: những chiến dịch này thường khai thác các điểm yếu, hạn chế, bất cập trong quá trình quản lý, điều hành của bộ máy nhà nước, rồi thổi phồng, bóp méo để biến những hiện tượng đơn lẻ thành bản chất phổ quát. Nếu trong nội bộ chính quyền, cơ quan, đơn vị vẫn còn tồn tại những biểu hiện quan liêu, trì trệ, thiếu minh bạch; nếu ở cơ sở vẫn còn những khoảng cách giữa chính quyền và người dân, thì đó chính là “đất màu” để thông tin sai lệch bám rễ và lan rộng.
Trả lờiXóaChính vì vậy, bên cạnh việc nâng cao nhận thức, tạo “kháng thể thông tin”, điều quan trọng không kém là phải củng cố niềm tin bằng những hành động thực tiễn, bằng cải cách thể chế thực chất và minh bạch. Khi một chính sách được thực hiện đúng đắn, một cán bộ gần dân, hiểu dân, khi tiếng nói chính thống thực sự phản ánh lợi ích người dân thì những luận điệu xuyên tạc tự khắc trở nên lạc lõng. Đây cũng là lý do mà Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh phải kiên quyết rà soát, sửa đổi những quy định pháp luật bất cập, tăng cường chuyển đổi số, tạo môi trường minh bạch, dễ tiếp cận để người dân thực sự được tham gia giám sát và phản biện chính sách.
Bên cạnh đó, giáo dục chính trị – tư tưởng trong thời đại số cần được đổi mới phương pháp tiếp cận. Thay vì chỉ trông chờ vào các buổi sinh hoạt chính trị định kỳ, chúng ta cần tận dụng chính không gian mạng – nơi các thông tin độc hại lan truyền – để tạo ra một môi trường truyền thông tích cực, chủ động. Mỗi cán bộ, đảng viên cần trở thành một “hạt nhân miễn dịch” trong môi trường mạng, vừa tiếp nhận thông tin một cách tỉnh táo, vừa có khả năng lan tỏa nội dung đúng đắn, thuyết phục. Một xã hội mà trong đó mỗi người dân đều có ý thức kiểm chứng, biết phân biệt tin giả – tin thật, biết bảo vệ giá trị chung, thì các chiến dịch truyền thông đen dù tinh vi, dai dẳng cũng sẽ dần bị vô hiệu hóa.